Ένα χρόνο μετά την πρώτη τους απόπειρα στην εναλλακτική δημοσιογραφία με την «Χρεοκρατία», την οποία είδαν 2 εκατομμύρια άνθρωποι, οι δημιουργοί της, με επικεφαλής και πάλι τους Άρη Χατζηστεφάνου και Κατερίνα Κιτίδη, επιστρέφουν με ένα νέο ντοκιμαντέρ σχετικά με την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας και την γενικότερη πολιτικοκοινωνική κρίση που βιώνουμε όλοι.
Το «Καταστρόικα» εξετάζει «παραδείγματα ιδιωτικοποιήσεων και απορρύθμισης στις πιο αναπτυγμένες χώρες της Δύσης και προσπαθεί να προβλέψει τι θα συμβεί αν το ίδιο μοντέλο εφαρμοστεί σε μια χώρα υπό καθεστώς επιτήρησης», στοχεύοντας για άλλη μια φορά να εγείρει ερωτήματα που σπάνια θίγουν τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης. Για μια ακόμη φορά η προσπάθειά τους θα χρηματοδοτηθεί από τον κόσμο και είναι εντελώς δωρεάν, χωρίς δικαιώματα προβολής και αναμετάδοσης.
Μιλήσαμε στον δημοσιογράφο και συνσκηνοθέτη Άρη Χατζηστεφάνου για την εμπειρία της «Χρεοκρατίας» και τις αντιδράσεις του κόσμου σε αυτήν, τη νέα τους δουλειά, αλλά και το μέλλον της εναλλακτικής δημοσιογραφίας.
Καταρχήν, ποια είναι η αποτίμηση από την περιπέτεια της «Χρεοκρατίας»; Τι αποκομίσατε από την εμπειρία;
Υπάρχουν δύο επίπεδα σε αυτό. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο, αυτό που μας έμεινε είναι ότι ο κόσμος διψά για εναλλακτικές πηγές ενημέρωσης, να ακούσει διαφορετικές φωνές που αποκρύπτονται από τα κύρια μέσα ενημέρωσης. Εμείς, όταν ξεκινούσαμε, νομίζαμε ότι το να βάλουμε τον Ντέιβιντ Χάρβεϊ, τον Σαμίρ Αμίν και οικονομολόγους τέτοιου μεγέθους, θα οδηγήσει σε ένα βαρύ ντοκιμαντέρ που δεν θα θέλει να δει κανείς. Τελικά ήταν το ακριβώς το αντίθετο – καταλαβαίνεις ότι μια ολόκληρη αγορά σνομπάρει τον κόσμο, θεωρεί ότι είναι ανόητος, ότι δεν καταλαβαίνει, ενώ στην πραγματικότητα απλά δεν τους δίνει πληροφορίες. Με αυτό δεν σχολιάζω το περιεχόμενο του ντοκιμαντέρ – μπορεί κανείς να πει κανείς ότι είναι απαράδεκτο, αν θέλει – αλλά εμάς μας μένει αυτό: ότι ο κόσμος και καταλαβαίνει και μπορεί να σχηματίσει γνώμη και να πάει ένα βήμα παραπέρα, αν του δώσεις πληροφορίες. Από την άλλη, σαν πείραμα, ήταν και πάλι εξαιρετικό το αποτέλεσμα με την έννοια ότι σε 15 μέρες μαζέψαμε ολόκληρο το μπάτζετ, χωρίς βέβαια να πληρωθούμε. Και πάλι αυτό έδειξε κάτι: ότι μπορείς να κάνεις δημοσιογραφία χωρίς να χρειάζεσαι τον μεγάλο εκδότη, το μεγάλο κανάλι, ή την δομή που γνωρίζουμε.
Πώς είδατε τις θετικές και αρνητικές αντιδράσεις που ακολούθησαν;
Ήταν αυτό που περιμέναμε – υπήρχε μια υγιέστατη συζήτηση από τον κόσμο, και μια συντονισμένη επίθεση από πολύ συγκεκριμένους ανθρώπους, κυρίως του νεοφιλελεύθερου χώρου, μεγαλοδημοσιογράφους κλπ. Αυτό για εμάς ήταν πολύ θετικό βέβαια διότι φάνηκε ότι είπαμε κάτι διαφορετικό και ενοχλήσαμε. Βέβαια δεν ασκούμε κριτική σε όποιον διαφωνεί, αντιθέτως. Αλλά καταλαβαίναμε πότε αυτό γινόταν συντονισμένα π.χ. στο twitter υπήρχαν 10-15 λογαριασμοί έκαναν το 80% των αρνητικών σχολιών.
Πώς σχετίζονται θεματικά τα δύο ντοκιμαντέρ και γιατί επιλέξατε να επικεντρωθείτε στο θέμα της απορρύθμισης; Ήταν κάτι που θέλατε να συμπεριλάβετε στην «Χρεοκρατία» αλλά έπρεπε να αφήσετε έξω τελικά;
Αποτελούν κατά μία έννοια συνέχεια το ένα του άλλου, χωρίς να αλληλοκαλύπτονται ακριβώς. Στο πρώτο θέλαμε να δούμε τα αίτια της κρίσης και ορισμένες πιθανές διεξόδους, και θίξαμε λίγο το ζήτημα της δημοκρατίας, ακόμη και με τον τίτλο. Δηλαδή ότι μια τέτοια κρίση χρέους είναι και πολιτικό ζήτημα, θα έχει επιπτώσεις και στη δημοκρατία. Αυτός είναι και ο συνδετικός κρίκος, όπως και το γεγονός ότι οι ιδιωτικοποιήσεις είναι ένα βήμα που παρατηρούμε πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις: κάθε φορά που μια χώρα πέφτει στην παγίδα του χρέους, θα έρθουν οι μεγάλοι καρχαρίες να ξεπουλήσουν τα πάντα και να εκμεταλλευθούν τη δημόσια περιουσία – το είδαμε στην Αργεντινή, την Ισλανδία, ακόμη και σε αναπτυγμένες χώρες που περνούν κατάσταση σοκ, όπως τη Βρετανία, την εποχή της Θάτσερ, που προχώρησε στις αντίστοιχες κινήσεις μετά τον πόλεμο των Φόκλαντ και την απίστευτη επίθεση στους ανθρακωρύχους. Δηλαδή βλέπουμε ότι, για να ξεπουλήσουν τα πάντα, πρέπει πρώτα να χτυπήσουν την δημοκρατία, και αυτό είναι ένα από τα πράγματα που παρουσιάζουμε.
Δείτε ένα μικρό απόσπασμα από την συνέντευξη, στο οποίο μιλά, μεταξύ άλλων, και για την «Σιδηρά Κυρία» της Μέριλ Στριπ
Μιλήστε μας λίγο για τους ανθρώπους που μιλούν στο ντοκιμαντέρ και το σκεπτικό πίσω από την επιλογή τους. Πώς προέκυψε η συμμετοχή του σκηνοθέτη Κεν Λόουτς;
Είναι και πάλι σε δύο επίπεδα: από τη μια, είναι οι άνθρωποι που γνωρίζουν σφαιρικά το ζήτημα, όπως η Ναόμι Κλάιν και ο Σλαβόι Ζίζεκ και άλλοι, και κατανοούν τις τάσεις της κοινωνίας, και μετά υπάρχουν οι ειδικοί, οι οικονομολόγοι, οι γερουσιαστές.
Ο Κεν Λόουτς έχει πολύ ενδιαφέρον γιατί πατάει και στα δύο. Προσωπικά τον λατρεύουμε και θεωρούμε ότι είναι κορυφαίο δημιουργό, και όχι απλώς σκηνοθέτη. Η αφορμή δόθηκε από μια ταινία που είχε κάνει, τους «Navigators», στο οποίο περιέγραφε από πολύ νωρίς, από την αρχή της δεκαετίας του ’90, όλο το χάος που έφεραν οι ιδιωτικοποιήσεις. Είναι μια εξαιρετική ταινία που θίγει οικονομικά και τεχνικά ζητήματα, περιγράφοντας ζωές απλών εργαζομένων στους σιδηροδρόμους. Αυτό που εμείς οι δημοσιογράφοι προσπαθούμε να πετύχουμε με συνεντεύξεις επί συνεντεύξεων, με στατιστικά κλπ, αυτός το έκανε με την περιγραφή μιας εβδομάδας και βλέπεις τις επιπτώσεις της ιδιωτικοποίησης σε βασικές υποδομές.
Πιστεύετε ότι το μέλλον της δημοσιογραφίας βρίσκεται αποκλειστικά σε τέτοιες εναλλακτικές, ανεξάρτητες ενέργειες ή πρέπει πάντα να διεκδικεί χώρο σε mainstream χώρους έκφρασης και κοινό;
Μπορεί να ακουστεί παράδοξο για ανθρώπους που κάνουν τέτοιες προσπάθειες μέσω του Ίντερνετ αλλά θεωρώ ακριβώς το αντίθετο, αυτό δηλαδή που λες. Πρέπει να πάρουμε στα χέρια μας τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης που μας ανήκουν: ας μην ξεχνάμε ότι αυτές οι συχνότητες στις οποίες εκπέμπουν, είναι δημόσια περιουσία και έχουν δοθεί σχεδόν χαριστικά σε ανθρώπους που τις εκμεταλλεύονται για να επιτεθούν στη δημοκρατία. Αυτά πρέπει σίγουρα να τα επαναδιεκδικήσουμε. Πρακτικά βέβαια, το να λες αυτό σε περίοδο κρίσης και κοινωνικού/ταξικού πολέμου είναι δύσκολο, αυτά τα παράθυρα κλείνουν. Οπότε πρέπει προς το παρόν να βρούμε τρόπο έκφρασης έξω χωρίς να εγκαταλείψουμε το δικαίωμά μας για αυτά τα μεγάλα μέσα.
Χριστίνα Λιάπη
Η πρεμιέρα της «Catastroica» είναι προγραμματισμένη για σήμερα Πέμπτη 26 Απριλίου στις 20:00, ενώ η ταινία, όπως και διάφορες επιπρόσθετες πληροφορίες για αυτήν, θα παραμείνει διαθέσιμη στην επίσημη ιστοσελίδα της ταινίας.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σενάριο/Σκηνοθεσία: Άρης Χατζηστεφάνου, Κατερίνα Κιτίδη
Επιστημονική επιμέλεια: Λεωνίδας Βατικιώτης
Υπεύθυνος παραγωγής: Θάνος Τσάντας Μοντάζ: Αρης Τριανταφύλλου
Μουσική: Active Member, Ερμής Γεωργιάδης
Συντελεστές: Ιουλία Κιλέρη, Μαργαρίτα Τσώμου, Βάγια Πάντου, Χρήστος Τσικνιάς, Γρανέτα Καρατζά, Κώστας Εφήμερος
Παραγωγή: Infowar Productions
