Όπως άλλες ταινίες-σταθμοί στην ιστορία του κινηματογράφου, το «Alien» του Ρίντλεϊ Σκοτ ξεκίνησε ως κάτι πολύ λιγότερο φιλόδοξο από αυτό που κατέληξε να είναι: ένα πρωτοποριακό υβρίδιο γοτθικού τρόμου και επιστημονικής φαντασίας. Ο Σκοτ επιστρέφει στην επιστημονική φαντασία και την ταινία τρόμου, με τον «Προμηθέα», που ταξιδεύει τον Βρετανό σκηνοθέτη στον ίδιο κόσμο, 36 χρόνια μετά, και εμείς κάνουμε μια αναδρομή στις τέσσερις ταινίες που τον έχτισαν.
Για το εμβληματικό «Alien» ο Ρίντλεϊ Σκοτ, σχετικά άπειρος τότε και αναπάντεχη επιλογή για μια τέτοια ταινία, πολύ σοφά επέλεξε να απομακρυνθεί από τις b-movie καταβολές του είδους. Αποφάσισε να εγκαταλείψει την εικόνα μιας αστραφτερής, προηγμένης τεχνολογίας και της κλινικής, αποστειρωμένης αισθητικής για μια αίσθηση παρακμής, υιοθέτησε όμως την ιδέα της αυταρχικής παρουσίας ενός κεντρικού υπολογιστή με σκοτεινά σχέδια που είχε συστήσει ο Κιούμπρικ στο «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος». Η σχεδόν ψυχαναγκαστική εμμονή στην λεπτομέρεια έδωσε στην ταινία μια αληθοφάνεια που έλειπε από τις περισσότερες δημιουργίες του είδους, κάνοντας την επερχόμενη εισβολή ακόμη πιο τρομακτική.
Αν και το ανίκητο κτήνος αποτελούσε πάντα την βασική ατραξιόν της ταινίας, βρήκε τον ιδανικό αντίπαλο στο πρόσωπο της Έλεν Ρίπλεϊ. Μίλια μακριά από τις screaming queens που κατασκεύαζε το Χόλιγουντ με εργοστασιακούς ρυθμούς, η Ρίπλεϊ υπήρξε ένας ανατρεπτικός χαρακτήρας και στάθηκε πρότυπο για δεκάδες ηρωίδες δράσης τα επόμενα χρόνια. Πρωτίστως θεατρική ηθοποιός ως τότε, η Σιγκούρνι Γουίβερ υποστήριξε τον ρόλο με μια απόλυτα δυναμική αλλά καθόλου υπερ-ηρωική ερμηνεία που, διόλου τυχαία, την έκανε αυτόματα σταρ.
Πέρα από τις αναρίθμητες απομιμήσεις ήταν αναπόφευκτο η επιτυχία της ταινίας να αποφέρει επίσημα σίκουελ. Παρ’ όλο που το στοιχείο της έκπληξης και το αρχικό σοκ είχαν πια χαθεί, η κυρίαρχη αντιπαράθεση μεταξύ Ρίπλεϊ και Alien κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον για τις επόμενες τρεις συνέχειες.
«Aliens» (Τζέιμς Κάμερον, 1986)
Εξαπολύοντας ορδές πεινασμένων εξωγήινων, ο Κάμερον μετέτρεψε τον τρόμο σε ένα roller coaster γεμάτο αδρεναλίνη και πολλά όπλα, με την ερμηνευτική συνέπεια της Γουίβερ να εμποδίζει την ηρωίδα από το να γίνει απλά ένας Ράμπο στο διάστημα.
«Alien 3» (Ντέιβιντ Φίντσερ, 1992)
Ένας πρωτοεμφανιζόμενος σκηνοθέτης αναλαμβάνει το φραντσάιζ, χαρίζοντάς του κάτι από το σκοτεινό, μηδενιστικό του όραμα με έκδηλα τα σημάδια των αντιπαραθέσεων με το στούντιο. Θέλει κότσια, όμως, για να σκοτώσεις την πρωταγωνίστρια!
«Alien: Resurrection» (Ζαν-Πιερ Ζενέ, 1997)
…η οποία ανασταίνεται εδώ χάρη στην μέθοδο της κλωνοποίησης. Ο φαντασιόπληκτος Ευρωπαίος έδωσε στην πιο παρεξηγημένη ταινία της σειράς στοιχεία από την δική του ονειρώδη αισθητική (βλ. «Delicatessen» και «Η Πόλη των Παιδιών») και φιλοσοφικές προεκτάσεις για το ρόλο της επιστήμης, ο δημιουργικός, όμως, συμβιβασμός είναι κι εδώ, όπως και στο τρίτο μέρος, εμφανής.
Θανάσης Πατσαβός
[Αναδημοσίευση από το τεύχος 212 του περιοδικού ΣΙΝΕΜΑ]
Ο «Προμηθέας» κυκλοφορεί στις ελληνικές αίθουσες.
