Η εταιρεία Participant Media δημιουργήθηκε το 2004 από τον Καναδό Τζέφρι Σκολ, έναν από τους πρώτους υπαλλήλους του E-bay που έφυγε από την εταιρεία ως δισεκατομμυριούχος έτοιμος για την επόμενη πρόκληση. Αυτή η πρόκληση έτυχε να ταυτίστηκε με την επιθυμία του για ακτιβισμό, τον οποίο και οραματίστηκε σε μια μεγαλόπνοα ευρεία κλίμακα. Η έναρξη της εταιρείας τον ξαλάφρωσε από περίπου εκατό εκατομμύρια δολάρια και εκατοντάδες έκτοτε, αλλά δεν μείωσε το πάθος του για αυτή τη «μορφή φιλανθρωπίας«, όπως την χαρακτηρίζει.
Η παράδοση του πολιτικά και κοινωνικά ευαισθητοποιημένου σινεμά είναι, φυσικά, ήδη καλά καθιερωμένη και όχι κάτι το καινούριο. Το ασυνήθιστο είναι το ξεκάθαρο μανιφέστο της εταιρείας που περήφανα – και μάλλον τολμηρά – επιδεικνύει τις προθέσεις της για στρατευμένο σινεμά, όχι τόσο υπέρ μιας πολιτικής πλευράς (αν και η ιδεολογία της είναι αδιαμφισβήτητα φιλελεύθερη) αλλά υπέρ της ευρύτερης κοινωνικής αλλαγής και το κυριότερο όλων, «εμπορικά βιώσιμες» παραγωγές.
Αυτό υπαγορεύει, κατά κάποιο τρόπο, και τις καλλιτεχνικές επιλογές: οι παραγωγές είναι προσιτές, ανοιχτές στο ευρύ κοινό, μέινστριμ με την καλή έννοια. Είναι έξυπνες ταινίες, με ξεκάθαρο στόχο ή μήνυμα (μερικές φορές υπερβολικά ξεκάθαρο για το ίδιο τους το καλό), και πάνω από όλα μη απαιτητικές στη κινηματογραφική γλώσσα τους. Όταν όμως υπάρχει ευτυχές πάντρεμα μηνύματος και συντελεστώ, όταν οι τελευταίοι μπορούν να το επεξεργαστούν με αρκετή μαεστρία ώστε να αναδείξουν το μήνυμα, κάνοντας ταυτόχρονα τέχνη άξια λόγου, τότε ο στόχος έχει επιτευχθεί: είναι ταινίες που μπορούν να σε εμπνεύσουν να μάθεις περισσότερα για το εκάστοτε θέμα, που μπορούν να σε κάνουν να κάνεις τον κόσμο καλύτερο.
Η καλλιτεχνική επιτυχία της εταιρείας, ειδικά στις αρχές, υπήρξε εντυπωσιακή για έναν τόσο παράτολμο εγχείρημα: στα οκτώμιση χρόνια λειτουργίας της, η εταιρεία έχει μαζέψει πάνω από 30 υποψηφιότητες για Όσκαρ, ενώ διατηρεί αμείωτη τη φιλοδοξία της: πέρα από την, σταθερή πια, κινηματογραφική και τηλεοπτική παραγωγή, η εταιρεία ανακοίνωσε τα πλάνα της για δημιουργία ειδικού τηλεοπτικού καναλιού και εκδόσεων – όλα φυσικά στο ίδιο πνεύμα και με τις ίδιες αρχές.
Οι κυνικοί μπορούν βέβαια να το δικαιολογήσουν αυτό λέγοντας ότι αυτό εν μέρει οφείλεται στο γεγονός ότι αυτά είναι ακριβώς τα 'σημαντικά' θέματα που αρέσουν στην Ακαδημία, αλλά είναι επίσης γεγονός ότι μερικά διαμαντάκια του πολιτικού σινεμά τα τελευταία χρόνια έχουν προκύψει από την αφοσίωση της εταιρείας σε τέτοιες ιστορίες.
Η επιχειρηματική της επιτυχία είναι λιγότερο καθαρή. Αν και οι κινήσεις της εταιρείας συνεχίζονται με ενθουσιασμό, τα οικονομικά τους είναι λιγότερο αισιόδοξα και ίσως είναι αυτά ευθύνονται και για κάποιες λιγότερο σοφιστικέ επιλογές όπως οι «Υπηρέτριες», που ήταν μια απλοϊκή προσέγγιση ενός ακανθώδους ζητηματος αλλά και μια μεγάλη εμπορική επιτυχία.
Με αφορμή την «Γη της Επαγγελίας» του Γκας Βαν Σαντ (για την επιβλαβή πρακτική του fracking – διαβάστε περισσότερα εδώ), αλλά και τα πρόσφατα «No» και «Λίνκολν», ανατρέχουμε σε πέντε από τις σημαντικότερες καλλιτεχνικές και εμπορικές επιτυχίες της εταιρείας.
«Καληνύχτα, και Καλή Τύχη» (Goodnight, and Good Luck), 2005
του Τζορτζ Κλούνι
To θέμα: η ευθύνη της δημοσιογραφίας για ουσιαστική συμμετοχή στην ενημέρωση των πολιτών και το ρόλο της ως ελεγκτή της εκάστοτε κυβέρνησης
Η ιστορία: 1953. Ο δημοσιογράφος Έντουαρντ Μάροου και ο Γερουσιαστής ΜακΚάρθι συγκρούονται δημόσια, όταν ο πρώτος αντιτίθεται και κριτικάρει τις λαϊκίστικες μεθόδους του δεύτερου όσον αφορά τις θρυλικές πια πολιτικές διώξεις.
Επιτυχία ή αποτυχία; Σοβαρή και μετρημένη, η ταινία παραμένει πάντα έξυπνη και ουσιαστική αλλά και προσγειωμένη μέσα στον ιδεαλισμό της, παρουσιάζοντας τη δημοσιογραφία όπως θα θέλαμε να είναι.
«Μια Άβολη Αλήθεια» (An Inconvenient Truth), 2006
του Ντέιβις Γκουγκενχάιμ
To θέμα: η υπερθέρμανση του πλανήτη και ευρύτερα θέματα της προστασίας του περιβάλλοντος
Η ιστορία: Ο πάλαι ποτέ υποψήφιος πλανητάρχης Αλ Γκορ δίνει μια διάλεξη πάνω στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Επιτυχία ή αποτυχία; Αδιαμφισβήτητα επιτυχία: καλλιτεχνική (2 Όσκαρ και έπαινοι από παντου), εμπορική (το 9ο σε εισπράξεις ντοκιμαντέρ στην ιστορία των αμερικανικών ταμείων) και ουσιαστική (όσον αφορά κυρίως τη δημιουργία συζητήσεων γύρω από το θέμα και την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού). Ποιος θα περίμενε ότι μια powerpoint διάλεξη θα μπορούσε να κάνει τόσα πολλά;
«Λίνκολν» (Lincoln), 2012
του Στίβεν Σπίλμπεργκ
To θέμα: το συνταγματικό τέλος της δουλείας στις ΗΠΑ/ ρατσισμός
Η ιστορία: Ο Αβραάμ Λίνκολν πιέζει για την ψήφιση μιας τροποποίησης που θα απελευθερώσει δια παντός τους μαύρους των ΗΠΑ από τη δουλεία.
Επιτυχία ή αποτυχία; Παρόλο που η σκηνοθετική και σεναριακή προσέγγιση έχει κατηγορηθεί για ακαδημαϊσμό, το «Λίνκολν» είναι μια συναρπαστική ματιά σε μια ταραγμένη περίοδο και μια φαινομενικά βαρετή διαδικασία, επενδύοντάς την με χιούμορ και ανθρωπιά. Και το να κάνεις μια ταινία για ένα τόσο πολύπλοκο πολιτικό θέμα να κάνει εισπράξεις άνω των 240 εκατομμυρίων παγκοσμίως είναι από μόνο του τεράστιο επίτευγμα.
«Ο Όρμος» (The Cove), 2009
του Λούι Ψυχογιός
To θέμα: το αμετροεπές, απάνθρωπο κυνήγι των δελφινιών στην Ιαπωνία
Η ιστορία: Το ντοκιμαντέρ, εν μέρει γυρισμένο στα κρυφά για να μπορέσει να αποτυπώσει τις ακραίες πρακτικές των ψαράδων της περιοχής, καταγγέλει το αχρείαστο κυνήγι των δελφινιών στην περιοχή Ταϊτζί της Ιαπωνίας και τις σκληρές μεθόδους τους: τα δελφίνια συγκεντρώνονται σε έναν όρμο όπου και δολοφονούνται κατά εκατοντάδες τη φορά.
Επιτυχία ή αποτυχία; Χωρίς να έχει αποφύγει εντελώς τις κάποιες ενστάσεις για ορισμένες ανακρίβειες, η συγκλονιστική ταινία κατάφερε να δημιουργήσει μια τεράστια συζήτηση γύρω από τις σε μεγάλο βαθμό άγνωστες πρακτικές κυνηγιού σε όλον τον κόσμο, αλλά και στην ίδια την περιοχή όπου διαδραματίζονται τα όσα καταγγέλει – εκεί βέβαια η διανομή των DVD έγινε ημι-παράνομα. Το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ ήταν απλώς το κερασάκι στην τούρτα.
«Syriana», 2005
του Στίβεν Γκάγκαν
To θέμα: πολιτικές και διπλωματικές διελκυστίνδες γύρω από τα πετρελαϊκά συμφέροντα και τις γεωπολιτικές συνέπειες τους.
Η ιστορία: χαρακτήρες (διπλωμάτες, πολιτικοί, πράκτορες, επιστήμονες, ζάμπλουτοι πρίγκηπες) που πρωταγωνιστούν σε διάφορες μικρότερες ιστορίες και συνθέτουν το τελικό παζλ της ταινίας.
Επιτυχία ή αποτυχία; Το ζήτημα είναι τεράστιο και υπερβολικά περίπλοκο ηθικά και πολιτικά για να το θίξει κανείς σε μια δίωρη ταινία, που στοχεύει στο ευρύ κοινό, και η έλλειψή της δυστυχώς είναι εμφανής. Είναι αξιέπαινη όμως και μόνο για την προσπάθειά της να προσεγγίσει το καυτό αυτό θέμα με σοβαρότητα, χωρίς διάθεση καθησυχασμού ή μείωσης του κυνισμού που χαρακτηρίζει το βιβλίο στο οποίο βασίζεται, «See No Evil».
Οι ταινίες «No», «Λίνκολν» και η «Γη της Επαγγελίας» κυκλοφορούν στις αίθουσες. Διαβάστε περισσότερα για την Participant Media στην επίσημη ιστοσελίδα της.
