Ένας σημαντικός εκπρόσωπος της νέας γενιάς του ιταλικού σινεμά, ο Αντρέα Σέγκρε («Io Sono Li»), βρίσκεται στην Αθήνα με αφορμή την ελληνική πρεμιέρα της νέας του ταινίας με τίτλο «Indebito», απόψε στις 20:00 στο κινηματοθέατρο Τριανόν (Κοδριγκτώνος 21 & Πατησίων).
Με περιηγητή-αφηγητή τον δημοφιλή μουσικό Βινίτσιο Καποσέλα, το «Indebito» περιδιαβαίνει την Ελλάδα της κρίσης αναζητώντας πού ακριβώς βρίσκεται σήμερα το ρεμπέτικο τραγούδι, αυτό το σπουδαίο μουσικό είδος που γεννήθηκε στα περιθώρια της ελληνικής κοινωνίας μέσα από αντίστοιχα με τους τωρινούς δύσκολους καιρούς.
Στο ντοκιμαντέρ εμφανίζονται πολλοί νέοι και παλιοί ρεμπέτες, μεταξύ των οποίων οι Μανώλης Πάππος, Ντίνος Χατζηιορδάνου, Βασίλης Κορακάκης, Δημήτρης Κοντογιάννης, Θεοδώρα Αθανασίου και Καίτη Ντάλη, οι οποίοι δίνουν τη δική τους (μουσική) απάντηση στο πώς ακριβώς συνδέεται το ρεμπέτικο με τις σκληρές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες του χθες και του σήμερα.
Δράττοντας την ευκαιρία από την παρουσία του εδώ, το cinemag.gr μίλησε με τον Αντρέα Σέγκρε για την άμεση επαφή του με τον κόσμο του ρεμπέτικου, τους σύγχρονους εκπροσώπους του αλλά και την κινητήρια δύναμη πίσω από ένα μουσικό είδος που φλερτάρει πια με τον ένα αιώνα ζωής.
Πώς ήρθατε σε επαφή με το ρεμπέτικο τραγούδι και τι συναισθήματα σας γέννησαν τα πρώτα σας ακούσματα;
Δεν γνώριζα το ρεμπέτικο μέχρι που με επισκέφθηκε ο Βινίτσιο στο σπίτι μου. Μου μίλησε για αυτή τη μουσική, μου έφερε δίσκους και βιβλία, ντοκιμαντέρ καθώς επίσης και την ομώνυμη ταινία του Κώστα Φέρρη. Κι έτσι ξεκίνησα να ακούω και να παρακολουθώ. Η μουσική, τα βιβλία και όλο το υλικό το οποίο μου έδωσε ο Βινίτσιο, μου προκάλεσε οικεία συναισθήματα. Σαν αυτά που ένιωσα κατά τις πρώτες μου επισκέψεις στα Βαλκάνια και κατά την πρώτη μου επαφή με τη βαλκανική κουλτούρα και την οπτική που έχουν αυτοί οι λαοί για τη ζωή, τον πόνο και τη φτώχεια. Με την ίδια αξιοπρέπεια στον τρόπο που αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες. Και στον τρόπο με τον οποίο το δείχνουν και το εκφράζουν αυτό. Ύστερα, έπειτα και από κάποιες ιστορίες που μου διηγήθηκε ο Βινίτσιο, κατά τη διάρκεια προηγούμενων επισκέψεών του στην Ελλάδα, ξεκίνησα να σκέφτομαι να ξεκινήσουμε την ταινία.
Πώς επηρέασε τη δουλειά σας η συγκυρία να βρεθείτε στην Ελλάδα για τα γυρίσματα του «Indebito» κατά τη διάρκεια των τελευταίων εθνικών εκλογών;
Καθώς γνώριζα το ρεμπέτικο όλο και περισσότερο, συνειδητοποίησα ότι το ρεμπέτικο, τα λόγια του, οι ιστορίες του και τα συναισθήματα που κρύβει αυτή η μουσική, ήταν χρήσιμα για να καταλάβω τους ουσιαστικούς λόγους και τις πραγματικές έννοιες της κρίσης, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της γενικότερης κρίσης που επικρατεί σε όλη την ανθρωπότητα στην παρούσα χρονική στιγμή. Οι εκλογές του Ιουνίου του 2012 ήταν ένα παγκόσμιο σύμβολο της κρίσης όχι μόνο για την Ευρώπη. Ένα σύμβολο κενό, που χτίστηκε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Όλος ο κόσμος ήταν στραμμένος στην Ελλάδα και στις εκλογές εκείνης της περιόδου. Αλλά κανείς δεν γνώριζε το ρεμπέτικο. Αποφασίσαμε λοιπόν να χρησιμοποιήσουμε αυτό το κενό σύμβολο, ξεκινώντας ένα ταξίδι στα βαθιά νερά της κρίσης, χάρις στο ρεμπέτικο. Και γι αυτό το «Indebito» δεν είναι ένα φιλμ για την ελληνική κρίση, αλλά για το πώς το ρεμπέτικο μπορεί να μας βοηθήσει στο να κατανοήσουμε την παγκόσμια κρίση της ανθρωπότητας.
Αν το ρεμπέτικο τραγούδι ξεπηδά ιστορικά πρωτίστως μέσα από εποχές κρίσης, τι είναι αυτό που πιστεύετε πως το κρατά ζωντανό τον υπόλοιπο καιρό;
Οι πρωταγωνιστές της ταινίας το εξηγούν καλύτερα αυτό. Μία εξ’ αυτών, η Αννέτα, που παίζει τη μαριονέτα, το λέει ξεκάθαρα: «Ακούγοντας τα παλιά ρεμπέτικα τραγούδια, νιώθω λιγότερο μόνη στην κρίση που αντιμετωπίζουμε στις μέρες μας». Προσωπικά πιστεύω ότι αυτή η ικανότητα του ρεμπέτικου, προκύπτει από το κουράγιο και την αξιοπρέπεια του να μιλάς με έναν βαθιά ειλικρινή τρόπο, για τον πόνο, τη φτώχεια. Δίνοντας ταυτόχρονα ενέργεια και δονήσεις στους ακροατές του.
Τι σας έκανε μεγαλύτερη εντύπωση από την άμεση επαφή σας με τον κόσμο του ρεμπέτικου;
Αυτό που με εντυπωσίασε ιδιαίτερα και που ποτέ δε συνάντησα στην Ευρώπη, είναι το ότι είδα πολύ νέους ανθρώπους, μουσικούς, να εκφράζονται μέσα από το ρεμπέτικο. Και αυτή η βαθιά σύνδεση αυτής της πολύ παλιάς μουσικής που παίζεται ακόμη και στις μέρες μας από πολύ νέους μουσικούς, είναι κάτι που δεν έχω συναντήσει ξανά.
Παρατηρήσατε τυχόν διαφορές μεταξύ των νέων και των μεγαλύτερων σε ηλικία ρεμπετών σχετικά με την προσέγγισή τους στη μουσική;
Αυτό που νιώθω είναι ότι οι νεότεροι μουσικοί του ρεμπέτικου χρησιμοποιούν περισσότερο τη ρέμπελη πλευρά του ρεμπέτικου προκειμένου να εκφράσουν την αντίδρασή τους ενάντια σε ένα σύστημα που τους προκαλεί δυσκολίες και προβλήματα, σε αντίθεση με τον τρόπο που το χρησιμοποιούν οι μεγαλύτεροι. Οι οποίοι κυρίως κρατούν την παράδοση αυτής της μουσικής.
Πώς βιώσατε την ανταπόκριση του αμύητου στο ρεμπέτικο κοινού απέναντι στην ταινία;
Το «Indebito», έως τώρα, έχει προβληθεί δημόσια μόνο δύο φορές. Πρώτη φορά ήταν στο επίσημο φεστιβάλ του Λοκάρνο και η δεύτερη στη Φεράρα. Θα γνωρίζω καλύτερα τις αντιδράσεις του κοινού, κατόπιν της επίσημης προβολής του ντοκιμαντέρ στις 3 Δεκεμβρίου, σε περισσότερες από 80 πόλεις στην Ιταλία. Αυτό όμως που μπορώ να πω για την ώρα, είναι το ότι κάποιος που σκέφτεται να παρακολουθήσει ένα ντοκιμαντέρ σχετικά με την ελληνική κρίση, κατόπιν μέσω αυτού, παρακολουθεί και τη δική του κρίση να εξηγείται μέσα από αυτό το είδος ελληνικής μουσικής. Κάποιος φίλος μου που είδε το ντοκιμαντέρ, χωρίς να ξέρει τίποτα για το ρεμπέτικο, αφού τελείωσε, μου είπε: «Σκέφτηκα ότι παρακολουθούσα μία ταινία σχετική με τα προβλήματα της Ελλάδας και ανακάλυψα ότι αυτό το ντοκιμαντέρ με βοήθησε να μιλήσω και να καταλάβω τα δικά μου προβλήματα».
