Ένα χρόνο μετά το «Echolot», που προβλήθηκε πέρσι στις Νύχτες Πρεμιέρας, ο μόνιμος κάτοικος Βερολίνου τα τελευταία χρόνια, Αθανάσιος Καρανικόλας, καταπιάνεται με την ιστορία της Νάντιας (Μαρία Καλλιμάνη), μιας γυναίκας από τη Γεωργία, η οποία στα τόσα χρόνια που εργάζεται στο πολυτελές σπίτι του Στέφανου (Αλέξανδρου Λογοθέτη) και της Εύης (Μαρίσα Τριανταφυλλίδου), έχει φτάσει να θεωρείται μέλος της οικογένειάς τους.
Μόνο που τα πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν από τη στιγμή που διαγιγνώσκεται άρρωστη, ενώ οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης μοιάζουν να αγχώνουν τους ευκατάστατους εργοδότες της.
Στη δεύτερη συνεχόμενη παρουσία του στο Φόρουμ της Μπερλινάλε, ο Έλληνας σκηνοθέτης προσεγγίζει τη δεινή επικαιρότητα της χώρας του με προσανατολισμό ταξικό. Θεματικές που ίσως να θεωρούνται μπανάλ από τον κυνισμό της σημερινής εποχής, όπως η πάλη των τάξεων, η εργασιακή εκμετάλλευση και ο άκρατος ατομικισμός, εξετάζονται με αποστασιοποίηση και ψυχρότητα, ανάλογη με εκείνη των μακρόσυρτων λήψεων και των μελετημένα λιτών κινήσεων της κάμερας.
Σαν πρόβατο επί σφαγής, η Νάντια γίνεται ένα μικρό σύμβολο μιας κοινωνίας που διαθέτει πλεόνασμα υποκρισίας αλλά τρομακτικό έλλειμμα ευθύνης προς οτιδήποτε δεν αφορά το στενό κύκλο της περίφημης πυρηνικής αστικής οικογένειας.
Το ελληνικό σκέλος της παραγωγής «Στο Σπίτι» ανέλαβε η Oxymoron Film του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου, ενώ από το καστ εμφανίζονται επίσης οι Ζωή Ασημάκη, Γιάννης Τσορτέκης, Ιερώνυμος Καρετσάνος, Νεφέλη Κουρή, Αλεξία Καλτσίκη και Νίκος Γεωργάκης.
Με αφορμή την ελληνική πρεμιέρα της ταινίας στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας, σήμερα Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου στις 20:00 στον Odeon Όπερα 1, μιλήσαμε στον Αθανάσιο Καρανικόλα για τις ιδιαιτερότητες να γυρίζεις μία ταινία που αναφέρεται (άμεσα ή έμμεσα) στην ελληνική κρίση, τις διαφοροποιήσεις σε σχέση με το «Echolot», καθώς και τις διεθνείς αναγνωρίσεις στην καριέρα του.
στο σπίτι / at home – trailer από NyxtesPremieras
Το «Στο Σπίτι» καταπιάνεται μεταξύ άλλων με το ζήτημα τού «ανήκειν». Πόσο αντικατοπτρίζει αυτή η επιλογή τη δική σας κατάσταση, με δεδομένο ότι έχετε μετακομίσει μόνιμα στη Γερμανία;
Δεν έχει καμία σχέση. Δεν ήθελα να μιλήσω τόσο για τη μετανάστευση. Η ταινία αφορά περισσότερο συναισθηματικούς δεσμούς και σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, και κυρίως βέβαια το τρόπο με το οποίο ένας συγκεκριμένος, εξαιρετικός άνθρωπος αντιμετωπίζει την αδικία.
Ποιες οι ιδιαιτερότητες να γυρίζεις μία ταινία που αναφέρεται (άμεσα ή έμμεσα) στην ελληνική κρίση, διατηρώντας μία κάποια απόσταση από την εγχώρια πραγματικότητα;
Βοηθάει στη συγκεκριμένη περίπτωση νομίζω, επειδή εξ’ αρχής δεν ήθελα να κάνω κοινωνικό ρεαλισμό, αλλά μελόδραμα, με την αρχική έννοια του όρου. Μια παραβολή.
Αρκετοί διακρίνουν στην ταινία σας εμφανείς ταξικές αναφορές. Ήταν μεταξύ των προθέσεών σου ο ταξικός προτανατολισμός στην ανάπτυξη της ιστορίας;
Όλοι οι χαρακτήρες μιας ταινίας, όταν αυτή δεν έχει στραμμένη τη πλάτη της στη πραγματικότητα, δρουν σε ένα κοινωνικό πλαίσιο και ως εκ τούτου κατατάσσονται. Είναι αναπόφευκτο. Δεν έχουν όμως τόση σημασία η οικονομική επιφάνεια και η καταγωγή, όσο οι επιλογές των χαρακτήρων.
Η αντίδραση της Νάντιας στην απόφαση των εργοδοτών της μοιάζει την ίδια στιγμή παράδοξη όσο και απολύτως κατανοητή και ανθρώπινη. Τι είναι εκείνο που τη διατηρεί προσκολλημένη σε ένα περιβάλλον που έχει πλέον εξελιχθεί σε τοξικό;
Αν σου απαντήσω, θα ερμηνεύσω τη ταινία. Δε θα το κάνω για χάρη της ταινίας και των θεατών.
Παρότι το «Στο Σπίτι» διατηρεί ομοιότητες με το «Echolot» (αμφότερα πραγματεύονται το ζήτημα της απώλειας), τα δύο φιλμ εμφανίζουν ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις. Ποια στοιχεία ήθελες να τροποποιήσετε σε σχέση με την προηγούμενη δουλειά σας, τόσο σε επίπεδο κινηματογράφησης όσο και στην αφήγηση;
Το «Echolot» ήταν το αποτέλεσμα ενός εργαστηρίου με τους μαθητές μου στη δραματική σχολή «Ernst Busch». Δεν είχε σενάριο και προέκυψε από αυτοσχεδιασμούς.
Το «Στο Σπίτι» έχει άλλου είδους αφηγηματική τεχνική. Κινηματογραφικά εδώ θέλησα να εξελίξω την ίδια ιδέα του αισθητικοποιημένου αλλά αληθοφανούς ντοκιμαντέρ μιας πλαστής ζωής.
Δεν επαναλαμβάνω και δεν αναλύω πλάνα, δε χρησιμοποιώ shot and reverse, αλλά ούτε και κοντινά, σα να συμβαίνουν όλα μόνο μια φορά.
Το φως αλλά και η αρχιτεκτονική του συγκεκριμένου κτιρίου στο «Στο Σπίτι» μας καθοδήγησε σε καινούρια πειράματα όσον αφορά τη κινηματογράφιση του.
Μετράτε ήδη δύο σερί συμμετοχές στο τμήμα Forum της Μπερλινάλε, ενώ πέρυσι αποσπάσατε και το βραβείο της Οικουμενικής Επιτροπής. Πώς αντιμετωπίζετε την αναγνώριση αυτή από ένα τόσο σημαντικό φεστιβάλ; Αποτελεί χαρά, ευθύνη, άγχος για το μέλλον, λίγο απ' όλα ή μήπως τίποτα απ' αυτά;
Όλα αυτά μαζί. Μετά από μια ταινία είναι όπως ακριβώς πριν από μια ταινία. Τα ίδια ή μεγαλύτερα άγχη, οι ίδιες ή μεγαλύτερες επιθυμίες. Ωραίες οι συμμετοχές σε καλά φεστιβάλ και τα βραβεία πολύ χρήσιμα, όμως οι συνθήκες δυσκολεύουν συνέχεια.
Αυτή ήταν η πιο «ελληνική» ταινία σας, τουλάχιστον από άποψη παραγωγής, έπειτα από το αμιγώς «γερμανικό» Echolot. Ποιο περιβάλλον από τα δύο ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία και στον τρόπο δουλειάς σας;
Θέλω να κάνω και τα δύο. Αλλά και να ανακαλύψω και άλλα περιβάλλοντα, όπως λες. Δεν βάζω όρια. Σε τι θα χρησίμευε;
Πόσο άμεσα προβλέπεται ο επόμενος κινηματογραφικός «επαναπατρισμός» σας;
Θέλω σίγουρα να κάνω γρήγορα κι άλλα πράγματα εδώ. Θα δούμε όμως πως θα πάει το «Στο Σπίτι» πρώτα.
Η ταινία «Στο Σπίτι» προβάλλεται την Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου στις 20:00 στον Odeon Όπερα 1. Κυκλοφορεί έπειτα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη στις 25 Σεπτεμβρίου από την One from the Heart.
