Η πολύμηνη απεργία των εργαζομένων στην Ελληνική Χαλυβουργία (Νοέμβριος 2011 – Ιούλιος 2012) ως απάντηση στο δίλημμα της εργοδοσίας να επιλέξουν ανάμεσα στις απολύσεις ή την εκ περιτροπής εργασία, υπήρξε η σημαντικότερη ίσως εργατική κινητοποίηση στον καιρό της κρίσης τόσο σε ελληνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σε μία περίοδο όπου τα εργασιακά δικαιώματα πετσοκόβονταν με συνοπτικές διαδικασίες, μέσα από μνημόνια και πράξεις νομοθετικού περιεχομένου.
Οι κινηματογραφιστές της κολεκτίβας Λοκομοτίβα βρέθηκαν από τις πρώτες μέρες στο πλευρό των απεργών, όπως και πλήθος αλληλέγγυων συνδικάτων και κόσμου, καταγράφοντας στην κάμερά τους τον αγώνα τους, τις γενικές συνελεύσεις, τις διαβουλεύσεις, τις σκέψεις τους, την αγωνία των ιδίων και των οικείων τους για το μέλλον.
Το «Non Omnis Moriar» είναι το ντοκιμαντέρ που προέκυψε από το υλικό που για καιρό συνέλεξαν τα μέλη της Λοκομοτίβα, ένα λεπτομερές χρονικό της απεργίας σε σκηνοθεσία της πρωτοεμφανιζόμενης σε μεγάλου μήκους Θεοδοσίας Γραμματικού.
Το τρέιλερ του «Non Omnis Moriar»
Με αφορμή την κυκλοφορία εδώ και λίγες ημέρες του «Non Omnis Moriar» στις αίθουσες (μπορείτε να διαβάσετε εδώ την άποψή μας για την ταινία), επικοινωνήσαμε με την 32χρονη σκηνοθέτιδα για να μοιραστεί μαζί μας την τρομερή, όπως την χαρακτηρίζει, εμπειρία της στο πλευρό των απεργών χαλυβουργών και την ανάγκη να γνωστοποιηθεί στον κόσμο η ταξική πάλη τους.
Από την ταινία φαίνεται πως βρεθήκατε εξαρχής στο πλευρό των απεργών. Πώς προέκυψε η ιδέα για το ντοκιμαντέρ; Ήταν η αρχική πρόθεση της ομάδας σας να κάνετε ταινία;
Παρακολουθούσαμε την εξέλιξη της απεργίας από τις πρώτες μέρες της και μετά από μια συζήτηση πήραμε την απόφαση να κατέβουμε, με βασικά δεδομένα ότι κράταγε αρκετές μέρες και με βάση τις ανακοινώσεις που έβγαζαν οι χαλυβουργοί.
Στην αρχή, κατεβαίνοντας στο εργοστάσιο της Χαλυβουργίας, ήταν απλά μια καταγραφή. Ούτε εμείς φανταζόμασταν ότι θα κρατήσει τόσους μήνες. Η ιδέα για το ντοκιμαντέρ ήρθε ουσιαστικά, μετά τους πρώτους μήνες της απεργίας, όταν είχε συγκεντρωθεί αρκετό υλικό στα χέρια μας, θεωρώντας ότι οι διάφορες πτυχές αυτού του αγώνα έπρεπε να γίνουν γνωστές στην κοινωνία, να αναδειχτούν και να γίνουν γνωστά πράγματα που ο κόσμος δεν γνώριζε για την απεργία ή αν δεν την είχε ακούσει να μάθαινε γι’ αυτή.
Περάσατε πολύ χρόνο με τους απεργούς και από το ντοκιμαντέρ είναι εμφανές πως δεθήκατε με την ιστορία τους. Υπήρξαν στιγμές όπου μπήκατε στον πειρασμό να εμπλακείτε ενεργά στις εξελίξεις, π.χ. στις διαβουλεύσεις μεταξύ των απεργών;
Η αλήθεια είναι πως ναι, γιατί μετά από ένα σημείο όπως ανέφερες δεν ήσουν ένας απλός επισκέπτης της απεργίας. Κάποια στιγμή μετά από τόσες μέρες μαζί μ’ αυτούς τους ανθρώπους γίνεσαι «ένα». Όσο έντονα όμως και αν είναι τα συναισθήματα, ήμασταν εκεί για να καταγράψουμε τα γεγονότα και έπρεπε να μην εμπλακούμε άμεσα. Όλοι ήξεραν τι κάναμε, με την κάμερα να περιμένει να αποθανατίσει τι ακριβώς συμβαίνει.
Όλες οι συνεντεύξεις που βλέπουμε στην ταινία περιλαμβάνουν τους απεργούς και τους οικείους τους. Ποια ήταν η στάση σας (τουλάχιστον ως προς το υλικό που βιντεοσκοπούσατε) αναφορικά με την πλευρά των χαλυβουργών που είτε άλλαξαν γνώμη για την απεργία είτε ήταν εξαρχής αντίθετοι σε αυτή;
Όπως προαναφέραμε, όλοι ήξεραν τι ακριβώς κάναμε ένα ντοκιμαντέρ με αφορμή την απεργία. Οπότε αυτοί που ήταν εξ αρχής εναντίον της απεργίας, δε μας έβλεπαν με καλό μάτι. Αυτό που μπορούσαμε να αποθανατίσουμε ήταν ή οι τοποθετήσεις τους στις γενικές συνελεύσεις, όταν έκαναν παρέμβαση ή τις αψιμαχίες που είχαν στην πύλη κ.ο.κ. και πολλά από αυτά έχουν αξιοποιηθεί στο ντοκιμαντέρ.
Οι απεργοσπάστες όμως ήταν μια πτυχή της απεργίας. Στην απεργία υπήρχαν περίπου τριακόσιοι άνθρωποι που πάλευαν να παρθούν πίσω οι απολύσεις και περίπου τρεις – τέσσερις στην αρχή που δεν τους ενδιέφεραν, -όπως οι ίδιοι δηλώνανε – οι 180 απολύσεις που είχε προμηνήσει από το αφεντικό τους. Η κάμερα «ζούμαρε» στους τριακοσίους αυτούς απεργούς, γιατί αυτοί ήταν το κύριο θέμα και η μάχη που δίνανε.
Με αφετηρία την απεργία, η ταινία καταπιάνεται με τα ζητήματα της ταξικής συνείδησης και πάλης, έννοιες που μοιάζουν να έχουν χάσει το πάτημά τους σε ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας, ή ακόμα και να αντιμετωπίζονται περίπου ως απειλή για τη λεγόμενη κοινωνική ειρήνη. Πιστεύεις πως υπάρχει τρόπος ανατροπής αυτής της αντίληψης;
Μια κοινωνία η οποία δεν μπορεί να φανταστεί και να διεκδικήσει το μέλλον της, είναι καταδικασμένη να αποτύχει. Υπάρχει τρόπος ανατροπής, η ιστορία άλλωστε το έχει αποδείξει, ακόμα και η ταινία αυτό προσπαθεί να αναδείξει από αυτόν τον πολύμηνο αγώνα.
Αρκεί ο καθένας από το δικό του πόστο να προσπαθεί γι’ αυτό. Να χρησιμοποιεί τα εργαλεία που έχει! Βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κινηματογράφος και αυτός με την σειρά του αντανακλά και διαμορφώνει τις συνειδήσεις.
Υπάρχουν αρκετοί κινηματογραφιστές που τα τελευταία χρόνια έχουν γυρίσει ντοκιμαντέρ για κρίση, τα αίτια ή τις επιπτώσεις της στον εργασιακό τομέα, κανένα όμως που να επικεντρώνεται στις απεργιακές κινητοποιήσεις. Δεν είναι λίγο παράδοξο αυτό; Ή μήπως έχουμε λησμονήσει ως κοινωνία τη σημασία της απεργίας και των κοινωνικών αγώνων;
Ο κάθε καλλιτέχνης κινηματογραφιστής μέσα από το έργο του παίρνει θέση, απέναντι στα τεκταινόμενα της κοινωνίας με βάση τα βιώματα, τα πιστεύω του και τα θέλω του. Η καπιταλιστική κρίση βρήκε ένα κόσμο απροετοίμαστο. Καλλιεργήθηκε συστηματικά σ’ ένα κόσμο ότι μέσα από την απεργία δεν κερδίζεις τίποτα, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά το πώς έχουν κερδηθεί όλα αυτά τα δικαιώματα των εργαζομένων μέχρι σήμερα.
Υπήρχε μια ιστορική ασυνέχεια στα κινηματογραφικά τεκταινόμενα. Οι εποχές που δημιουργούσαν ταινίες σκηνοθέτες με θέματα του κοινωνικού χώρου όπως το «Γράμμα από το Σαρλερουά» 1965 του Λάμπρου Λιαρόπουλου φαίνεται να είχαν περάσει.
Παρόλα αυτά και στον κινηματογράφο εμφανίστηκε δειλά μια κινητικότητα και οι δημιουργοί ξαναγυρνάνε τον φακό τους στην κοινωνία.
Ποια αίσθηση σου άφησε προσωπικά η 9μηνη εμπειρία της απεργίας των χαλυβουργών, καθώς και ο τρόπος που διακόπηκε;
Το να βρίσκεσαι δίπλα σε μια τέτοια απεργία από μόνο του είναι μια τρομερή εμπειρία. Εννέα μήνες να βλέπει την εξωτερική και εσωτερική πάλη που γινόταν. Να βλέπεις ανθρώπους πεισμωμένους, για την εκμετάλλευση που δέχονταν, να συνειδητοποιούν και να συνειδητοποιείς μαζί τους πράγματα. Να αναλύεις καταστάσεις, να ζεις την ένταση, τη λύπη και τη χαρά κάθε στιγμής.
Η αίσθηση που μ’ άφησε είναι ότι είμαι ευτυχισμένη, που βρέθηκα, έζησα και βίωσα εννέα μήνες μέσα σε μια τέτοια απεργία, παρά την τελική έκβαση που δεν ήταν καθόλου ευχάριστη για κανένα. Όμως ο αγώνας αυτός αφήνει μια τεράστια παρακαταθήκη για τους μελλοντικούς αγώνες.
