Η Ναταλία και ο Κάρλος είναι δύο ερωτευμένοι νέοι που προσπαθούν να επιβιώσουν στην Ισπανία του σήμερα. Με σκοπό να κερδίσουν κάποια χρήματα αποφασίζουν να «γυρίσουν» μια ερασιτεχνική πορνογραφική ταινία και η γέννηση της κόρης τους αποτελεί τον καταλύτη της σχέσης τους.
Σε μία οικονομικά παραλυμένη χώρα ο Ισπανός Χάιμε Ροζάλες καταγράφει στην «Όμορφη Νιότη» την αδιέξοδη αγωνία μίας Ευρωπαϊκής νεολαίας σε κρίση και σχολιάζει τη σημασία των κοινωνικών δικτύων στην αφήγηση της ζωής μας, τον ευκαιριακό ηδονισμό της πορνογραφίας και τον κίνδυνο της εξάπλωσης του φασισμού.
Η Ναταλία και ο Κάρλος αγωνίζονται στο σύγχρονο κόσμο. Η απεικόνισή τους είναι αντιπροσωπευτική της νεολαίας στην Ισπανία (ή στην Ευρώπη) στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης;
Έκανα αυτήν την ταινία ύστερα από μια μακρά περίοδo έρευνας πάνω στη σημερινή νεολαία της Ισπανίας. Πέρασα χρόνο με νέους στα πάρκα, συζητώντας για τις ανησυχίες τους, για τα πράγματα που τους αρέσουν και κάνουν, για τις ιδέες και τις προσδοκίες τους για το μέλλον. Η πρόθεσή μου ήταν να παρουσιάσω μια εικόνα τους όσο πιο κοντά στην πραγματικότητα. Είναι αντιπροσωπευτική της κατάστασής τους σήμερα; Δεν είναι η θέση μου να το πω αυτό, αλλά ήμουν πολύ χαρούμενος όταν στις δοκιμαστικές προβολές της ταινίας σε πανεπιστήμια σε όλη τη χώρα οι φοιτητές, που είχαν την ηλικία των πρωταγωνιστών μου έλεγαν ότι η παρουσίαση ήταν πολύ ακριβής. Κάποιοι βρήκαν την ταινία τόσο ακριβή που τους ήταν δύσκολο να την παρακολουθήσουν. Δεν ξέρω πώς έχει η κατάσταση με τους νέους σε άλλες χώρες. Η εντύπωσή μου είναι ότι υπάρχουν διαφορετικές καταστάσεις ανάλογα με τη χώρα και την κοινωνική βαθμίδα. Δεν πιστεύω ότι ένας νέος Γερμανός ανώτερης τάξης βρίσκεται στην ίδια κατάσταση με έναν νέο Ισπανό κατώτερης τάξης.
Πόσο σημαντικό ήταν να χωρέσει η νέα τεχνολογία στην αφήγηση;
Η τεχνολογία ήταν σημαντική στην ταινία για δύο λόγους. Από τη μια ως αφηγηματικό εργαλείο σου επιτρέπει να επιταχύνεις την ταινία. Βλέπουμε σχετικά σύντομα μια μεγάλη περίοδο της ζωής των χαρακτήρων μέσα από τις φωτογραφίες της καθημερινής τους ρουτίνας που βγάζουν με το iphone τους. Από την άλλη είναι κομμάτι της απεικόνισης αυτής της νέας γενιάς. Ζουν μέσω αυτών των συσκευών. Όταν συνάντησα τους Ισπανούς νεαρούς μετανάστες στο Αμβούργο εντυπωσιάστηκα που είδα ότι όλοι είχαν smartphones και ότι όλοι έπαιζαν και διαδρούσαν μεταξύ τους ακόμα και αν δεν είχαν χρήματα για φαγητό. Πρώτα έρχεται η τεχνολογία, μετά όλα τα υπόλοιπα. Αλλά το iphone δεν είναι εργαλείο μόνο για να βρεις δουλειά ή για να πληροφορηθείς για διάφορα, κυρίως είναι τρόπος για να ζεις μια διαφορετική ζωής. Μια «καλύτερη» ζωή ακόμα και αν είναι επίπλαστη. Κατά τη γνώμη μου είναι το όπιο της νεολαίας.
Μοιάζει να στηρίζεστε στις πρόβες. Πόση από την ταινία προέκυψε αυτοσχεδιαστικά;
Χρησιμοποιώ μια μικτή τεχνική. Για όλες τις καταστάσεις των ταινιών υπάρχει σενάριο. Οι ηθοποιοί δε δημιουργούν δραματουργικά. Ποτέ δεν τους ρωτώ: τί πιστεύεις ότι πρέπει να κάνει ο χαρακτήρας τώρα; Ποτέ δεν τους ρωτώ τέτοια πράγματα. Το σενάριο δίνει την κατάσταση. Υπάρχει κανονικά γραμμένος διάλογος. Ωστόσο, όταν έρχεται η ώρα της πρόβας τους ζητώ να ξεχάσουν το γραπτό κείμενο. Πρέπει να ερμηνεύσουν τη σκηνή, δηλαδή το δραματουργικό περιεχόμενο της σκηνής, τις προθέσεις των χαρακτήρων, αλλά με δικά τους λόγια, με δικές τους πράξεις. Αυτό τους επιτρέπεται να αυτοσχεδιάσουν και αυτό τους ζητείται να αυτοσχεδιάσουν.
Ποιο είναι το κέρδος του να δουλεύεις με επαγγελματίες και/ ή ερασιτέχνες ηθοποιούς;
Δίνουν διαφορετικά πράγματα. Οι ερασιτέχνες είναι πολύ αληθινοί, πολύ φυσικοί αλλά είναι δύσκολο να τους κάνεις να παράξουν σύνθετες ψυχολογικές αλλαγές στη διάρκεια της ταινίας ή στη διάρκεια μιας συγκεκριμένης σκηνής. Αντίθετα, οι επαγγελματίες μπορούν εύκολα να προσθέτουν ψυχολογική υφή και αποχρώσεις σε μια σκηνή ή στο κείμενο, αλλά τους λείπει η φυσική αλήθεια των ερασιτεχνών. Ιδανικά, κάποιος θα επιζητούσε την αλήθεια και τον αυθορμητισμό των ερασιτεχνών στους επαγγελματίες, αλλά είναι μια δύσκολη δουλειά. Στις ταινίες μου έχω δουλέψει με επαγγελματίες και μη επαγγελματίες και ανάλογα με το εγχείρημα προτιμώ μη επαγγελματίες. Στην «Όμορφη Νιότη» αποφάσισα να χρησιμοποιήσω επαγγελματίες για τους βασικούς χαρακτήρες και μη επαγγελματίες για τους μικρούς ρόλους. Λειτούργησε αρκετά καλά, μιας και οι επαγγελματίες έπρεπε να αυξήσουν το επίπεδο αυθορμητισμού για να ταιριάξουν με τους μη επαγγελματίες.
Η πορνογραφία στην ταινία είναι ένα σχόλιο για τον ευκαιριακό ηδονισμό του σήμερα;
Το μέγεθος της πορνογραφίας σήμερα είναι τεράστιο. Αληθινά τεράστιο. Ο αριθμός των κοριτσιών που κινηματογραφούνται σήμερα στον κόσμο και κατεβάζονται από το ίντερνετ είναι ασύλληπτος. Τεράστιος, επίσης, είναι ο αριθμός των χρηστών. Η πορνογραφία αντικαθιστά τις σεξουαλικές σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Αισθάνομαι ότι αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα. Το περισσότερο υλικό της πορνογραφίας αφορά σε πολύ νέους ανθρώπους που κινηματογραφούνται από ενηλίκους για ενηλίκους. Μια κοντινή ματιά στον τρόπο που γυρίζονται αυτές οι σκηνές δείχνει πώς η νέα γενιά αντιμετωπίζεται στον ενήλικο κόσμο: τους βλέπουν ως σεξουαλικά αντικείμενα, όχι ως άτομα που πρέπει να σεβαστούν και να βοηθήσουν. Αυτό το βρίσκω εντελώς διεστραμμένο και επικίνδυνο. Για τις σκηνές πορνό προσέλαβα να τις γυρίσει ένας σκηνοθέτης πορνό. Ο τρόπος που δημιουργώ είναι διαφορετικός από τον τρόπο ενός σκηνοθέτη πορνό. Δε θα μπορούσα να κάνω τις σκηνές ρεαλιστικές από μόνος μου. Είναι ζήτημα του πως βλέπεις τον κόσμο και τους ανθρώπους.
Τί πιστεύεις για τους επαγγελματίες που προσαρμόζονται στους οικονομικούς περιορισμούς ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης;
Εγώ είμαι απλώς ένας κινηματογραφιστής όχι ειδικός στην οικονομία – αν και φοβάμαι τους ειδικούς στην οικονομία, οι πιο επικίνδυνοι είναι οι νικητές βραβείων Νομπέλ και οι συνταγές τους – ωστόσο αισθάνομαι ότι ερχόμαστε από μια περίοδο ασυδοσίας και υλιστικής κατανάλωσης που έπρεπε να σταματήσει. Ως αποτέλεσμα αυτού πολλές από τις αξίες έχουν καταστραφεί και τα άτομα του κόσμου μας είναι κάπως χαμένα. Δε γνωρίζω τη συνταγή για να αλλάξουμε τη δυναμική στην οποία βρισκόμασταν με μια άλλη δυναμική για έναν καλύτερο κόσμο. Πιστεύω ότι η τέχνη μπορεί να βοηθήσει. Αυτό ξέρω μόνο. Η τέχνη είναι το πιο ισχυρό αντίδοτο απέναντι στο φασισμό. Και νομίζω ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος σήμερα είναι ο φασισμός. Ο φασισμός μπορεί να έρθει από τη δεξιά ή από την αριστερά. Ο Στάλιν με το Μουσολίνι είναι το ίδιο. Η κοινωνία μας παράγει μια νεολαία που χειραγωγείται εύκολα. Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο. Αν δεν αλλάξουμε τα πράγματα γρήγορα, αυτός είναι ο σπόρος του φασισμού και της βίας. Αυτός είναι ο τρόπος που βλέπω τον κόσμο και αυτό πραγματεύεται η ταινία μου. Η τεχνολογία βοηθάει στο να κάνει τη νεολαία πιο απομακρυσμένη και πιο εύκολα χειραγωγήσιμη. Γι’ αυτό η τεχνολογία αποτυπώνεται κριτικά στην ταινία.
Θεωρείτε την «Όμορφη Νιότη» την πιο εμπορική σας ταινία;
Δεν ξέρω. Σίγουρα προσπάθησα να την κάνω πιο προσιτή στο ρυθμό και σε άλλα στοιχεία. Οι ηθοποιοί ήταν πολύ ταλαντούχοι και πολύ όμορφοι – όπως, άλλωστε, αναφέρει η ταινία- οπότε και αυτό μάλλον βοηθάει. Φυσικά και θα ήθελα πολύς κόσμος να την παρακολουθήσει.
Αποτελεί η Όμορφη Νιότη την ελπίδα της Ευρώπης;
Οπωσδήποτε ναι. Βλέπω ότι η νέα γενιά έχει πολλά προβλήματα. Πρέπει προφανώς να ζήσουν σε ένα πιο δύσκολο περιβάλλον από ότι οι γονείς τους. Όμως έχω ελπίδα ότι θα ξεπεράσουν αυτές τις δυσκολίες και θα δημιουργήσουν έναν καλύτερο κόσμο. Δε νομίζω ότι θα είναι εύκολα για αυτούς, αλλά πιστεύω στην εγγενή δύναμη των ανθρώπων και έχω γίνει μάρτυρας μεγάλου ταλέντου νέων ανθρώπων στην Ισπανία. Μοιάζει να είναι σε περίοδο παύσης. Γνωρίζουν ότι είναι μια πολύ δύσκολη περίοδος για αυτούς και κρατάνε ενέργεια για να δράσουν όταν θα έρθει η ώρα τους να δράσουν. Και αυτή η ωρα θα έρθει σίγουρα και θα αντιδράσουν. Είμαι βέβαιος για αυτό και περιμένω με ανυπομονησία να το δω να συμβαίνει.
