Η αλήθεια είναι όμως πως το κενό που αφήνει πίσω του ο Μιγιαζάκι είναι πραγματικά δυσαναπλήρωτο και κανείς δεν γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι με το θρυλικό στούντιο. Παίρνοντας αφορμή λοιπόν και από την επερχόμενη προβολή στη χώρα μας, της τελευταίας ταινίας της εταιρείας, «When Marnie Was There», το cinemag.gr κάνει ένα αφιέρωμα στην μακρά και άκρως ενδιαφέρουσα ιστορία του Στούντιο Ghibli.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Στις 11 Μαρτίου του 1984 κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους της Ιαπωνίας μια anime ταινία με τίτλο «Η Ναυσικά της Κοιλάδας των Ανέμων», σε σενάριο και σκηνοθεσία Χαγιάο Μιγιαζάκι, που βασιζόταν στο ομώνυμο manga του ιδίου, που κυκλοφορούσε στο περιοδικό Animage. Υπεύθυνος παραγωγής ήταν ο Ισάο Τακαχάτα, φίλος και συνεργάτης του Μιγιαζάκι από τη δεκαετία του '70, όταν και οι δύο εργάζονταν για τα Στούντιο Toho.
Το τρέιλερ της «Πρικίπισσας Μονονόκε»
Η ταινία υπήρξε τεράστια εμπορική επιτυχία, κόβοντας πάνω από 900 χιλιάδες εισιτήρια και έχοντας έσοδα 2,22 δις γιεν (16 εκατομμύρια ευρώ σύμφωνα με την τωρινή ισοτιμία, ποσό πολύ μεγάλο για την εποχή) από τις προβολές και την διανομή. Η επιτυχία αυτή υπήρξε η πρώτη αφορμή για την δημιουργία των Στούντιο Ghibli, στην σύσταση των οποίων προχώρησαν τον Ιούνιο του 1985 οι δύο προαναφερθέντες, μαζί με τον αρχισυντάκτη του περιοδικού Animage, Τόσιο Σουζούκι και τον Γιασουγιόσι Τοκούμα, ιδρυτή και ιδιοκτήτη της εκδοτικής εταιρείας Tokuma Shoten, στην οποία ανήκε το περιοδικό. Η Tokuma Shoten ήταν ο κύριος χρηματοδότης του εγχειρήματος και ουσιαστικά η μητρική εταιρεία.
Ακόμα ένας λόγος, που ο Μιγιαζάκι με τον Τακαχάτα προχώρησαν στην δημιουργία της εταιρείας, υπήρξε και το γεγονός πως κατά την κυκλοφορία της ταινίας στις Η.Π.Α τον Ιούνιο του 1985, η εταιρεία New World Pictures, που είχε αναλάβει την διανομή, έκοψε 21,5 λεπτά από το φιλμ και του άλλαξε τίτλο κυκλοφορώντας το ως «Warriors of the Wind». Οι ενέργειες αυτές εξόργισαν τους προαναφερθέντες, οι οποίοι αποφάσισαν να μην αφήσουν ξανά να κοπούν σκηνές από τις ταινίες τους για κανένα λόγο και ο μόνος τρόπος να το καταφέρουν ήταν να συστήσουν την δική τους εταιρεία, που θα κατείχε τα δικαιώματα από τις μελλοντικές παραγωγές τους.
Χαρακτηριστικό μάλιστα είναι ένα περιστατικό, που έχει αναχθεί πλέον σε θρύλο και που αναφέρει πως όταν ο Χάρβεϊ Γουάινσταιν, συνιδιοκτήτης της Miramax, που είχε αναλάβει την διανομή της Πριγκήπισσας Μονονόκε στις Η.Π.Α, θέλησε να την μοντάρει για να την κάνει πιο εμπορική, ένας από τους παραγωγούς του Στούντιο Ghibli, του έστειλε ένα ιαπωνικό σπαθί και ένα απλό μήνυμα: “No cuts”.
Σκοπός του οργανισμού ήταν να αφοσιωθεί αποκλειστικά σε ταινίες anime και όχι σε σειρές, όπως η συντριπτική πλειονότητα των εταιρειών του χώρου, που ασχολούνται και με τα δύο ενώ επιπροσθέτως, οι συνιδρυτές είχαν βάλει ως στόχο να γυρίζουν μία ταινία και αν αυτή γινόταν εμπορική επιτυχία να συνέχιζαν στην επόμενη. Αν όχι θα σταματούσαν εκεί. Mιας και τα Στούντιο υφίστανται ακόμη η συγκεκριμένη συνταγή ήταν κατα πως φαίνεται συνταγή επιτυχίας.
Το τρέιλερ του «My Neighbour Totoro»
Το όνομα της εταιρείας, το οποίο επέλεξε ο Μιγιαζάκι, προέρχεται από το προσωνύμιο που χρησιμοποιούσαν οι Ιταλοί για τα αναγνωριστικά αεροσκάφη της ερήμου, Caproni Ca.309, που με τη σειρά του προέρχεται από μια λιβυκή λέξη για τον καυτό άνεμο που φυσάει πάνω από την έρημο Σαχάρα. Το σκεπτικό πίσω από την ονομασία αυτή ήταν ότι η εταιρεία θα προσπαθούσε να εμφυσήσει ένα νέο άνεμο στην Ιαπωνική βιομηχανία anime. Το λογότυπο της εταιρείας απεικονίζει τον χαρακτήρα Τοτόρο, από την ταινία «Η Γειτονιά του Δάσους: Οι Περιπέτειες του Τοτόρο».
Στις 2 Αυγούστου του 1986 κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους της Ιαπωνίας η πρώτη ταινία του στούντιο, «Το Κάστρο στον Ουρανό», σε σενάριο και σκηνοθεσία του Μιγιαζάκι, με τον Τακαχάτα να είναι παραγωγός, για πρώτη και τελευταία φορά, μιας και από κει και πέρα ασχολήθηκε και αυτός με το σενάριο και την σκηνοθεσία.
Ουσιαστικά το Στούντιο Ghibli, έμελλε να κυκλοφορεί σχεδόν αποκλειστικά, δημιουργίες των δύο συνιδρυτών της, με τις περισσότερες να ανήκουν στον Μιγιαζάκι. Η ταινία υπήρξε αρκετά επιτυχημένη κερδίζοντας βραβεία στις περισσότερες σημαντικές διοργανώσεις της Ιαπωνίας, προεξάρχοντος του βραβείου Οφούτζι Νόμπουρο, που κέρδισε ο Μιγιαζάκι μαζί με την ομάδα που ήταν υπεύθυνη για το φιλμ.
Η πρώτη όμως πραγματικά μεγάλη επιτυχία του οργανισμού ήρθε το 1989, με το «Κίκι, η Μικρή Μαγισσούλα», πάλι του Μιγιαζάκι, το οποίο έμελλε να γίνει η πιο εμπορική ταινία της χρονιάς στους κινηματογράφους της χώρας και να σαρώσει όλα τα βραβεία δημοτικότητας.
To τρέιλερ του «Porco Rosso»
Η επιτυχία αυτή θα επαναλαμβανόταν άλλες τέσσερις φορές, το 1991 με το «Ταξιδιώτες στο Παρελθόν», το 1992 με το «Οι Αερομαχίες του Porco Rosso» και το 1994 με το «Η Αντεπίθεση των Ρακούν», το οποίο υπήρξε και η πρώτη παραγωγή του στούντιο, που χρησιμοποιούσε γραφικά σχεδιασμένα σε υπολογιστή.
Η εταιρεία είχε πλέον καταξιωθεί στο χώρο, τόσο εμπορικά όσο και καλλιτεχνικά. Αποτέλεσμα της επιτυχίας αυτής ήταν και η συμφωνία μεταξύ της Tokuma Shoten και της Disney, για την παγκόσμια διανομή των παραγωγών του στούντιο, η οποία υπογράφηκε τον Αύγουστο του 1996.
Έχοντας πλέον αρκετά χρήματα στη διάθεση του, ο Μιγιαζάκι δαπάνησε 2,35 δις γιεν (σχεδόν 17 εκατομμύρια ευρώ) για μία ακόμη ταινία-σταθμό στην ιστορία του οργανισμού, το «Πριγκίπισσα Μονονόκε», το οποίο προβλήθηκε στους ιαπωνικούς κινηματογράφους τον Ιούλιο του 1997.
Το φιλμ υπήρξε η πιο επιτυχημένη εμπορικά ταινία στην ιστορία του ιαπωνικού κινηματογράφου, έχοντας έσοδα που ξεπερνούσαν τα 14,5 δις γιεν (104 εκατομμύρια ευρώ περίπου), μέχρι να το ξεπεράσει ο «Τιτανικός». Πέρα από την εμπορική επιτυχία, το φιλμ κέρδισε το βραβείο καλύτερης ταινίας από την Ιαπωνική Ακαδημία Κινηματογράφου (τα πιο σημαντικά βραβεία της χώρας), όντας η πρώτη ταινία anime, που καταφέρνει κάτι τέτοιο. Το φιλμ δεν τα πήγε ικανοποιητικά στις ΗΠΑ, αν και υπήρξε διεθνής επιτυχία.
To τρέιλερ της ταινίας «Το Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων»
Η μεγαλύτερη επιτυχία όμως στην ιστορία του στούντιο, ήρθε το τον Ιούλιο του 2001, όταν και προβλήθηκε στους κινηματογράφους το «Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων», το οποίο θα γινόταν η πιο εμπορική ταινία στην ιστορία του ιαπωνικού κινηματογράφου, ξεπερνώντας και τον «Τιτανικό», με εισπράξεις που έφτασαν τα 30,4 δις γιεν (λίγο πάνω από 218 εκατομμύρια ευρώ) στην Ιαπωνία ενώ υπήρξε και διεθνής επιτυχία, όντας η πρώτη ιαπωνική ταινία με έσοδα πάνω από 200 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως, προτού προβληθεί στις Η.Π.Α. Ακόμα μεγαλύτερο επίτευγμα υπήρξε το γεγονός πως το φιλμ κέρδισε το Όσκαρ καλύτερης ταινίας κινουμένων σχεδίων (Best Animated Feature), στην 75η διοργάνωση, το 2003, καθώς και την Χρυσή Άρκτο στο φεστιβάλ του Βερολίνου, το 2002.
Πλέον, η παγκόσμια φήμη του στούντιο και ιδιαίτερα του Μιγιαζάκι είχε φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη, με πολλούς να τον θεωρούν ισάξιο του Γουόλτ Ντίσνεϊ. Ακόμα μία απόδειξη της επιτυχίας της εταιρείας υπήρξε και η δημιουργία ενός Μουσείου Ghibli, το οποίο άνοιξε τις πύλες του στο Τόκιο, τον Οκτώβριο του 2001, περιλαμβάνοντας εκθέματα που βασίζονται στις ταινίες του στούντιο καθώς και προβολές anime, κάποια εκ των οποίων γυρίστηκαν αποκλειστικά για το μουσείο και δεν βρίσκονται πουθενά αλλού.
Στον σχεδιασμό του μουσείου αναμίχθηκε και ο γιος του Μιγιαζάκι, Γκόρο, ο οποίος στη συνέχεια προσχώρησε στην εταιρεία ως κανονικό μέλος, γυρίζοντας μάλιστα τις δικές του ταινίες, με πρώτη το Tales from Earthsea, που προβλήθηκε στην Ιαπωνία τον Ιούλιο του 2006. Ο ίδιος θα ήταν υπεύθυνος και για την πρώτη τηλεοπτική σειρά του στούντιο, το «Ronia the Robber's Daughter», που προβαλλόταν στην ιαπωνική τηλεόραση από το Οκτώβριο του 2014 ως τον Μάρτιο του 2015.
Το τρέιλερ της τελευταίας ταινίας του Χαγιάο Μιγιαζάκι, «The Wind Rises»
Το 2005, μετά την χρεωκοπία της μητρικής Tokuma Shoten, το Στούντιο Ghibli, έγινε ανεξάρτητη εταιρεία. Επιπλέον και κυρίως από το 2000 και μετά, ο οργανισμός άρχισε να ασχολείται και με άλλους τομείς, πέραν των ταινιών, γυρίζοντας φιλμ μικρού μήκους, μουσικά βίντεο και διαφημιστικά ενώ συμμετείχε και στην δημιουργία βιντεοπαιχνιδιών.
Το 2013 παίχτηκε στο Λονδίνο μια θεατρική έκδοση της "Πριγκίπισσας Μονονόκε", που περιλάμβανε μεγάλες μαριονέτες φτιαγμένες από ανακυκλώσιμα υλικά. Ενδεικτικά να αναφέρω πως τα εισιτήρια για τις παραστάσεις είχαν εξαντληθεί 72 ώρες μετά την κυκλοφορία τους, ένα χρόνο πριν λάβει χώρα η παράσταση.
Την 1η Σεπτεμβρίου 2013, ο Χαγιάο Μιγιαζάκι έδωσε μια συνέντευξη τύπου στη Βενετία, όπου ανακοίνωσε την αποχώρηση του από το χώρο, κάτι που είχε κάνει αρκετές φορές στο παρελθόν, αλλά πλέον η απόφαση του ήταν οριστική. Τον Μάρτιο του 2014 αποσύρθηκε από τη θέση του παραγωγού και ο Τόσιο Σουζούκι, ο οποίος όμως έμεινε στην εταιρεία, σε άλλο πόστο. Ο ίδιος ανακοίνωσε στις 3 Αυγούστου 2014, την αναστολή της λειτουργίας της.
Πλέον, το μέλλον του θρυλικού Στούντιο Ghibli μοιάζει αβέβαιο.
