Λίγες μόνο μέρες μετά την επετειακή προβολή του «Ζαν Ντιλμάν» στις 21ες Νύχτες Πρεμιέρας και μετά την επικοινωνία που είχαμε με την ίδια το περσινό καλοκαίρι συζητώντας την πιθανότητα να επισκεφθεί το Φεστιβάλ, μάθαμε αποσβολωμένοι τον θάνατο της Σαντάλ Ακερμάν, μιας σκηνοθέτιδας-πρωτοπόρου της έβδομης τέχνης.
Γεννημένη στις Βρυξέλλες το 1950, η Ακερμάν αποφάσισε να γίνει σκηνοθέτις μετά από μία προβολή του «Τρελός Πιερό» του Γκοντάρ και γύρισε την πρώτη της ταινία, «Blow up my Town», σε ηλικία μόλις 18 χρονών. Πολυτάλαντη και δραστήρια, η Σαντάλ Ακερμάν αναδείχθηκε σύντομα σε ηγετική και καινοτόμα καλλιτεχνική φιγούρα της πρώτης γενιάς δημιουργών μετά τη νουβέλ βαγκ.
Σκηνοθετώντας πολυάριθμες ταινίες ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας, πειραματίστηκε με την αφηγηματική φόρμα δημιουργώντας ένα κινηματογραφικό σύμπαν που δοκίμαζε τα αφηγηματικά όρια της έβδομης τέχνης. Όπως αναφέρει ο Θανάσης Πατσαβός, για το αριστούργημά της «Ζαν Ντιλμάν» (1975), η Ακερμάν «μετέτρεψε τον Γολγοθά μιας νοικοκυράς σε ένα πραγματικό θρίλερ της καθημερινότητας και μαζί συγκρότησε ένα συναρπαστικό πείραμα που ξεπέρασε τα όρια του θεάματος και έγινε βίωμα», επιφυλάσσοντας επιπλέον στο κοινό ένα σοκαριστικό φινάλε που κανείς δε μπορεί να προβλέψει.
Η Σαντάλ Ακερμάν ταυτίστηκε με μια γενιά δημιουργών που έφυγαν από τη γενέτειρα τους, εγκαταστάθηκαν σε ένα άλλο μέρος και έκαναν ταινίες διαπραγματευόμενες θέματα όπως η αναζήτηση της ταυτότητας, η αγωνία της απόστασης και οι συναγωγές της διασποράς. Αδιαφορώντας για την τυπική δραματοποίηση, ενσωμάτωσε αισθητικές καινοτομίες και φεμινιστικούς τόνους, δημιουργώντας ριζοσπαστικές ταινίες, ενώ παράλληλα διοχέτευσε την δημιουργική πνοή της σε βιβλία και εικαστικές εγκαταστάσεις.
Η ταινία «News for Home» του 1976 την συνέδεσε με το εθνογραφικό σινεμά. Τα «Νέα» βασίζονται στις επιστολές που της έστελνε η μητέρα της, όσο ήταν μακριά από το σπίτι της. Κατά την διάρκεια της ταινίας δεν βλέπουμε καμία από τις δυο γυναίκες, αλλά ακούμε μια φωνή να διαβάζει τα γράμματα. Οι θεατές είναι ελεύθεροι να καταλάβουν από τη φωνή αν ανήκει στη μητέρα ή στην κόρη. Παράλληλα στην οθόνη παρακολουθούμε μια σειρά από πλάνα της πόλης στην οποία κατοικεί η Ακερμάν. Με τον ήχο να μην είναι και εδώ συγχρονισμένος με την εικόνα, τα «Νέα» επιτυγχάνουν μια σπάνια παράλληλη πράξη των εννοιών του οδοιπορικού και της αυτοβιογραφίας σε συνάρτηση πάντα με την αστική «αγκαλιά» της πόλης.
Η σκηνοθέτιδα που θα μείνει γνωστή για τα κορυφαία «Hôtel Monterey», «Ζαν Ντιλμάν», «Je, tu, il, elle», «News from Home», δίδασκε κινηματογράφο στο Κολέγιο της Νέας Υόρκης και το 2015 συμμετείχε στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο με το ντοκιμαντέρ «No Home Movie», άλλη μία επιστολή-αγάπης στην μητέρα της. Λίγο πριν το «συμβιωτικό» τους τέλος.
