Την εποχή που ολόκληρη η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίση, ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Ρομπέρτο Αντό, γνωστός για την πολιτική σάτιρα ήδη από την προηγούμενη ταινία του «Ζήτω η Ελευθερία», επιστρέφει με το πολιτικό θρίλερ «Οι Εξομολογήσεις». Με αιχμή του δόρατος τον Τόνι Σερβίλο κατασκευάζει ένα σύγχρονο πολιτικό δράμα, ενορχηστρωμένο σε ρυθμούς μυστηρίου α λα Αγκάθα Κρίστι, αντιτιθέμενος για ακόμη μία φορά στο σύγχρονο πολιτικό στερέωμα και οικονομικό σύστημα. Μετά την πρόσφατη συγκυρία του ιταλικού δημοψηφίσματος που έπληξε ακόμη περισσότερο την χώρα του, ο Αντό μιλά στο cinemag για το σινεμά, την Ελλάδα και τον άνθρωπο στα χρόνια της λιτότητας στην Ευρώπη.
Τόσο η προηγούμενη ταινία σας «Ζήτω η Ελευθερία» / «Viva la liberta» όσο και το τωρινό «Οι Εξομολογήσεις» / «Le Confessioni», έχουν στο επίκεντρο ανθρώπους που ασκούν την εξουσία και παρότι με διαφορετικό τρόπο η κάθε ταινία, προσπαθούν να αποδείξουν ότι ακόμη και οι πολιτικοί έχουν μία ανθρώπινη πλευρά, ακόμη και τύψεις καμιά φορά. Εσείς πιστεύετε στην ανθρωπιά των πολιτικών;
Οι πολιτικοί είναι άνθρωποι όπως όλοι μας, και παρά το αν μας αρέσουν κάποιοι ή όχι, είναι άνδρες και γυναίκες που έχουν φόβους, αδυναμίες, εμμονές, συναισθήματα, φιλοδοξίες, κακία. Σήμερα, σε μία εποχή που τα Μέσα είναι κυρίαρχα, η πολιτική συνάδει με την προσωπικότητα, το χάρισμα και την ικανότητα των πολιτικών να παίξουν έναν ρόλο στην κοινωνία. Ακόμη και η ίδια η πολιτική σκηνή μοιάζει συχνά σαν την προβολή μίας νεύρωσης. Οπότε, ναι, θα έλεγα ότι σίγουρα πιστεύω στην ανθρώπινη πλευρά των πολιτικών. Αυτό ακριβώς είναι που επιβεβαιώνει ότι δεν έιναι αναγκαστικά καλοί άνθρωποι, με μόνο κίνητρο το κοινό καλό. Για την ακρίβεια, πολλές φορές είναι το ακριβώς αντίθετο.
Θα λέγατε ότι η νέα σας ταινία «Οι Εξομολογήσεις» είναι μία σύγχρονη αλληγορία;
Η ταινία έχει περισσότερο το στυλ ενός μύθου περί ηθικής, ή ενός αλληγορικού παραμυθιού. Ωστόσο, ακολουθεί ένα μονοπάτι απόλυτου σεβασμού στον ρεαλισμό των νόμων και των συμπεριφορών της «φυλής» των πολιτικών που αντικατοπτρίζει. Πιστεύω ότι ο κινηματογράφος οφείλει να είναι μία γέφυρα ανάμεσα στην φαντασία και την πραγματικότητα αλλά το ζητούμενο αυτής της διαδικασίας απαιτεί αρκετή ευσυνειδησία.
Στην ταινία «Οι Εξομολογήσεις» ο Διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου βρίσκεται νεκρός. Αναφερόμενος στον θάνατό του ένας πολιτικός ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να είναι αυτοκτονία γιατί μόνο οι καλλιτέχνες αυτοκτονούν επειδή δεν αντέχουν την σκληρότητα αυτού του κόσμου, όχι οι οικονομολόγοι. Επίσης, ανάμεσα στους καλεσμένους της συνάντησης των G8 έχετε προσθέσει και δύο άλλους καλλιτέχνες. Ποια είναι η πολιτική της Τέχνης;
Καταρχήν το ότι στην συνάντηση των G8 βρίσκονται καλεσμένοι μία συγγραφέας παιδικών βιβλίων κι ένας ροκ σταρ – όσο κι αν σας φαίνεται περίεργο- σχετίζεται με τον ρεαλισμό της ιστορίας. Συμβουλεύτηκα έναν διπλωμάτη που εργαζόταν στην οργάνωση των συναντήσεων των G8 και μου επιβεβαίωσε ότι σε αρκετές από τέτοιου είδους και κρισιμότητας συναντήσεις παραβρίσκονταν και κάποιοι διάσημοι προσκεκλημένοι. Οι περισσότεροι προέρχονταν από τον πολιτισμό ή την ψυχαγωγία, και συμμετείχαν στις εκδηλώσεις χάρη στη συμμετοχή τους σε ΜΚΟ που καταπιάνονται με ανθρωπιστικά θέματα, όπως για παράδειγμα, η διαγραφή των χρεών για τις φτωχές χώρες. Οι άνθρωποι στους οποίους αναφέρομαι είναι καλλιτέχνες μεγάλου βεληνεκούς, όπως ο Μπόνο, o Μπομπ Γκέλντοφ, η Αντζελίνα Τζολί και άλλοι καλλιτέχνες – σύμβολα, που προσπαθούν να βοηθήσουν τον κόσμο αλλά την ίδια στιγμή να βοηθήσουν και τους εαυτούς τους να απαλλαγούν από το αίσθημα ενοχής που νιώθουν επειδή εκείνοι είναι τόσο πλούσιοι.
Παρεμπιπτόντως, δεν πιστεύω ότι οι καλλιτέχνες είναι πιο γενναίοι ή πιο ευαίσθητοι από τους άλλους ανθρώπους. Ωστόσο, πιστεύω ότι η Τέχνη, η πραγματική Τέχνη μπορεί να δείξει τον δρόμο προς την ευσπλαχνία, προς το συναίσθημα της αλληλεγγύης και της σύνδεσης προς τους άλλους, σε μία ηθική και ευγενή προσέγγιση των σημαντικών θεμάτων της ζωής. Μερικές φορές θα έλεγα ότι η Τέχνη μπορεί να αποκαλύψει μια πτυχή της εξουσίας, με ένα κωμικό ή δραματικό, σατιρικό ή και θρησκευτικό τρόπο. Κατά κάποιο τρόπο, η Τέχνη μπορεί να στερήσει από την εξούσια το πρεστίζ της.
Γιατί επιλέξατε να είναι μοναχός ο άνθρωπος ο οποίος φαίνεται να γνωρίζει το μυστικό στην ταινία; Πιστεύετε στην δύναμη της Εκκλησίας;
Για μένα ο μοναχός που υποδύεται ο Τόνι Σερβίλο δεν είναι ένας εκπρόσωπος της Εκκλησίας αλλά ένας πραγματικός άνθρωπος. Στην Ιστορία οι μοναχοί έχουν υπάρξει εκκεντρικοί και ανατρεπτικοί στη σχέση τους με την κεντρική εξουσία της Έκκλησίας. Αυτό που με ενδιέφερε σε αυτόν τον χαρακτήρα ήταν η ένταση της ανθρώπινης εμπειρίας που συνέλαβε κατά τη διάρκεια της απομόνωσής του στο μοναστήρι, και η συνήθεια του στη σιωπή. Οι Καρθουσιανοί Μοναχοί είναι μόνο 200 στον κόσμο. Ένας τόσο μικρός αριθμός θα πρέπει να σημαίνει κάτι. Ωστόσο, στην ταινία ο μοναχός είναι κι αυτός ένας ξένος, ένας αδιάκριτος επισκέπτης. Ένας άνθρωπος στρατευμένος στην συμπόνια, που δεν υπηρετεί καμία άλλη σημαία πέρα από εκείνη της αγάπης για τον συνάνθρωπο και την πίστη σε αυτόν. Αντιπροσωπεύει ένα σύμβολο που αντιτίθεται στην ιδεολογία της οικονομίας που κυβερνά τον κόσμο του σήμερα.
Το ελληνικό κοινό αγαπά πολύ τον Τόνι Σερβίλο. Γιατί επιλέξατε να συνεργαστείτε ξανά μαζί του για έναν τόσο διφορούμενο ρόλο;
Ο Τόνι Σερβίλο είναι ένας από τους καλύτερους ηθοποιούς του καιρού μας, και με το πρόσωπό του αλλά και με το υποκριτικό του ταλέντο μπορεί να απεικονίσει άψογα την εποχή μας. Θα τον αποκαλούσα έναν ηθοποιό – δημιουργό, έναν από εκείνους τους καλλιτέχνες για τους οποίους πάντα επιθυμείς να φτιάχνεις έναν ρόλο.
Μετά από αρκετά χρόνια λιτότητας και σε συνδυασμό με το μεταναστευτικό η Ελλάδα βρίσκεται κοινωνικά και οικονομικά σε μία δύσκολη ιστορική στιγμή. Το ίδιο και η Ιταλία με την τραπεζική της κρίση καθώς και την πρόσφατη συγκυρία του δημοψηφίσματος. Ενώ η Ευρώπη έχει να αντιμετωπίσει παράλληλα και την έξοδο της Βρετανίας. Πώς βλέπετε το μέλλον των χωρών μας στο πλαίσιο μιας τόσο διαταραγμένης κατάστασης στην Ευρώπη;
Η Ελλάδα είναι μία υπέροχη χώρα. Η γεωγραφική αλλά και πολιτιστική καρδιά του πολιτισμού μας. Στην Ελλάδα, όπως και στην Ιταλία έχουν υπάρξει πολιτικές φιγούρες που δεν στάθηκαν πάντα αντάξιοι της Ιστορίας των χωρών. Οι νέες γενιές πληρώνουν σήμερα ένα υψηλό αντίτιμο για να ξεπεράσουν τις δυσκολίες της κάθε χώρας. Αυτό ακριβώς είναι και το διακύβευμα της ταινίας «Οι Εξομολογήσεις». Πώς μπορούμε να υπερασπιστούμε μία ταυτότητα, μία φωνή που δεν πρέπει να ορθώνεται και να χτίζεται πάνω στο τραπεζικό οικοδόμημα, μία φωνή που πρέπει να υψώνεται πάνω από το πολιτικό κενό. Ωστόσο είμαι αισιόδοξος για την Ελλάδα. Νομίζω ότι όλοι μας είμαστε η Ελλάδα.
Η ταινία «Οι Εξομολογήσεις» του Ρομπέρτο Αντό βγαίνει στις ελληνικές αίθουσες από την Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου, από τη Danaos Films
