Η Ντίσνεϊ το έχει πει (και τραγουδήσει) καιρό τώρα: «μία ιστορία τόσο παλιά όσο ο χρόνος». Πόσο παλιά λοιπόν;
Οι ρίζες του παραμυθιού «Η Πεντάμορφη και το Τέρας» εντοπίζονται στη Γαλλία του 18ου αιώνα, αν και το μοτίβο της καταδικασμένης ερωτικής σχέσης χάνεται στους αιώνες με τις απαρχές να εντοπίζονται σε αρχαιοελληνικούς μύθους όπως ο Έρωτας και η Ψυχή ή τις Μεταμορφώσεις (ή Χρυσός Γάιδαρος) του Απουληίου του 2ου αιώνα μ.Χ. Πάνω από 150 λαογραφικά κείμενα αναγνωρίζουν ιστορίες για τον έρωτα μιας νεαρής κοπέλας για ένα αποκρουστικό τέρας. Συνήθως πρόκειται για τη νεότερη και ευγενέστερη κόρη μιας οικογένειας που έχει άπληστες και αγενείς αδερφές (ή αδερφούς), ενώ η μητέρα τις περισσότερες φορές απουσιάζει.
Από τον «Μαγεμένο Τσάρο» της Ρωσίας, «Το Παραμυθένιο Φίδι» της Κίνας, ο «Σύζυγος Σαύρα» από την Ινδονησία η τον «Γαμπρό Πίθηκο» της Κίνας, η πρώτη φορά που το παραμύθι αναφέρεται με τον τίτλο «Η Πεντάμορφη και το Τέρας» είναι στη συλλογή του Τζιανφράνκο Στραπαρόλα «Le Piacevolo Notti» (1550-1553). Χρόνια μετά, το 1967, ο μεγάλος παραμυθάς, λαογράφος και συγγραφέας, Σαρλ Περό συμπεριέλαβε την ιστορία στο «Παραμύθια της Μεγάλης Χήνας», εκτοξεύοντας τη δημοτικότητά του ενώ μια περισσότερο περίπλοκη απόδοσή εκδόθηκε το 1740 στο «Η Νεαρή Αμερικανίδα και τα Παραμύθια της Θάλασσας» από τη Γαλλίδα μυθιστοριογράφο, Γκάμπριελ-Σουζάν Μπαρμπό ντε Βιλνέβ.
Αφαιρώντας τις υποπλοκές, πρόσθετους χαρακτήρες και περιγράφοντας το Τέρας πιο ελκυστικό και συμπαθή, ακόμα και πριν τη μεταμόρφωσή του, η Ζαν-Μαρί Λεπράνς ντε Μπομόν έγραψε τη σύντομη και πιο διαδεδομένη εκδοχή του παραμυθιού στο Περιοδικό των Παιδιών το 1756. Από τότε η «Πεντάμορφη» έχει αποτελέσει βάση για ποιήματα, θεατρικές παραστάσεις, όπερες και φυσικά ταινίες.
Το 1899 η Pathe Films κυκλοφόρησε την πρώτη, βωβή κινηματογραφική μεταφορά του παραμυθιού, ενώ η δημοφιλία της ιστορίας επιβεβαιώθηκε με επιπλέον μικρού μήκους ταινίες το 1903, 1905, 1908 και 1913. Σημείο αναφοράς, βέβαια, για όλες τις κινηματογραφικές (και όχι μόνο) αναφορές της «Πεντάμορφης» αποτελεί η ταινία του Ζαν Κοκτό (1946).
Κάνοντας χρήση μίας ποιητικής κινηματογραφικής γλώσσας, ο Κοκτό με τη βοήθεια ενός από τους σημαντικότερους διευθυντές φωτογραφίας του σινεμά, του Ανρί Αλεκάν, και του Ζαν Μαρέ στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Τέρατος, καθόρισε επαναστατικά τον τρόπο που η φαντασία, η ψυχολογία, η τέχνη και ο κινηματογράφος συνομίλησαν με τον συμβολισμό του παραμυθιού μέσα από τις εικόνες, προσφέροντας μια ξεχωριστή, υπερβατική κινηματογραφική εμπειρία.
Έκτοτε, και μέσα στην πληθώρα των διασκευών, η «Πεντάμορφη» βρήκε τον Βίνσεντ της στους υπονόμους της Νέας Υόρκης έχοντας το πρόσωπο της Λίντα Χάμιλτον, έγινε υπερεπιτυχημένη και οσκαρική ταινία κινουμένων σχεδίων, «ντύθηκε» τη Λεά Σεϊντού απέναντι στον Βενσάν-Τέρας-Κασέλ και τώρα επέστρεψε για να ξαναπεί την ιστορία της, χαμένη μέσα στις σελίδες της Έμα-Μπελ-Γουότσον.
Έχετε όρεξη για τραγούδι; Πάμε! «…tale as old as time, song as old as rhyme…»
