Σαν τον περίφημο ανιγματικό μαύρο μονόλιθο του «2001», ο Κιούμπρικ ήταν μία φυσική δύναμη σημαίνουσας καλλιτεχνικής διαύγειας, η σπουδαιότητα της οποίας είναι έκδηλη στην κινηματογραφική του συνεισφορά και την τελειοποίηση της αφηγηματικής του φόρμας. Το 1968 επαναπροσδιόρισε την επιστημονική φαντασία και την κινηματογραφική τέχνη με το επαναστατικό «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος», πριν ο άνθρωπος καταφέρει να πατήσει στο φεγγάρι.
Τα γνωστικά αντικείμενα της βιολογίας, αστρονομίας και χημείας αποτελούν το δημιουργικό καμβά για ένα εντροπικό ταξίδι της ανθρώπινης συνείδησης μέσα από ένα ελλειπτικό σενάριο που σταδιακά μετουσιώνει το φιλμ σε μία ξεκάθαρα οπτική, μη φραστική εμπειρία. Παραμερίζοντας τα όρια της λεκτικής ευκρίνειας, το «2001» εντυπώνεται στο υποσυνείδητο του θεατή με έναν τρόπο ποιητικό και φιλοσοφικό. Με αυτό τον τρόπο η ταινία έγινε μία υποκειμενική εμπειρία που διεγείρει το ασυνείδητο με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιεί ένας μουσικός ή ένας ζωγράφος.
Μπορεί να είναι αλήθεια, μπορεί και όχι. Η παρακάτω επιστολή, όμως, υποτίθεται γραμμένη από τον ίδιο τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ με αφορμή τις φήμες ότι η MGM σχεδίαζε σίκουελ του «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος» χωρίς την άδεια ή συμμετοχή του σκηνοθέτη, είναι υπερβολικά απολαυστική για να μην την μοιραστούμε:
«Αγαπητέ Τζέιμς,
Υπέπεσε στην προσοχή μου ότι εσύ και το στούντιό σου σκέφτονται να προχωρήσουν στην δημιουργία ενός σίκουελ για το «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος» παρά τις αντιρρήσεις μου. Ο δικηγόρος μου με πληροφόρησε ότι έχετε αυτήν την δυνατότητα και, νομικά μιλώντας, δεν υπάρχουν πολλά που μπορώ να κάνω για να σας σταματήσω.
Παρόλ’ αυτά, θα ήθελα να ξέρεις ότι έχω ακόμη το κόκαλο από την ταινία – αυτό που ο «Moonwatcher» ρίχνει στον ουρανό. Αν προσπαθήσεις να κάνεις ποτέ το σίκουελ αυτό, θα χώσω το οστό αυτό τόσο βαθιά στον πισινό σου, που θα χρειαστεί μία μέχρι τώρα άγνωστη εξωγήινη ευφυΐα να το βγάλει. Σοβαρά, μην τα βάλεις μαζί μου.
Με εκτίμηση,
Στάνλεϊ»
