Οι Κυνηγοί της Χαμένης Κιβωτού (Raiders of the Lost Ark, 1981)
H πρώτη περιπέτεια του Χάρισον Φορντ ως Ιντιάνα Τζόουνς όχι μόνο αποτέλεσε την πιο μεγάλη επιτυχία της χρονιάς που κυκλοφόρησε, όχι μόνο έθεσε νέα εισπρακτικά δεδομένα, αλλά και εισχώρησε από νωρίς στις λίστες με τις πιο πετυχημένες δημιουργίες όλων των εποχών.
Πατώντας πάνω στις αδιάκοπα εφευρετικές σελίδες του σεναριογράφου Λόρενς Κάσνταν, ο Σπίλμπεργκ συνέδεσε την περιπέτεια, το ρομαντισμό, τον τρόμο και τη φαντασία σε μία ασταμάτητη μηχανή πρόκλησης συγκινήσεων. Οι «Κυνηγοί της Χαμένης Κιβωτού» παραμένουν διαχρονικό επιστέγασμα της τέχνης του Σπίλμπεργκ ως απαράμιλλου παραμυθά και ως δαιμόνιου διασκεδαστή. Από την άλλη θα στέκουν πάντα ως ένα τρανό παράδειγμα της ικανότητας του κινηματογράφου να ακυρώνει για λίγο την αληθινή ζωή, να σε εισχωρεί σε ένα θαυμαστό κόσμο και να σου δημιουργεί την τέλεια ψευδαίσθηση ότι μπορείς κι εσύ να κατοικήσεις μέσα του. Λουκάς Κατσίκας
Σπίλμπεργκ, Φορντ και Λούκας ξανασυναντήθηκαν με τον αγαπητό αρχαιολόγο άλλες δυο φορές μέσα στη δεκαετία. Στη σκοτεινή καρδιά του «Ιντιάνα Τζόουνς και ο Ναός του Χαμένου Θησαυρού» (Indiana Jones and the Temple of Doom, 1984) και στην πατρική αγκαλιά του «Ιντιάνα Τζόουνς και η Τελευταία Σταυροφορία» (Indiana Jones and the Last Crusade, 1989).
Ε.Τ. ο Εξωγήινος (E.T. The Extra Terrestrial, 1982)
Η άδολη φιλία ενός μικρού παιδιού με έναν ηλικιωμένο εξωγήινο αντιπροσωπεύει το πνεύμα των αρχών της δεκαετίας του ‘80 με τον πιο αγνό, υφολογικό τρόπο και ο Στίβεν Σπίλμπεργκ, στην πιο προσωπική του στιγμή, παραδίδει ένα αυτοαναφορικό αριστούργημα αναπάντεχα γειωμένης, επιστημονικής φαντασίας.
Με μία κάμερα που στέκεται αντιδραστικά στο ύψος ενός ανηλίκου, ο «Ε.Τ.» παρακολουθεί μία διαλυμένη οικογένεια και στην προσπάθεια να βρει το πρωτόλειο συνεκτικό στοιχείο που συνιστά ανθρωπιά, δηλαδή την επικοινωνία, επουλώνει τα ‘70s τραύματα και ενώνει σε μία οικογένεια το παγκόσμιο κοινό.
Η «καλύτερη ταινία Ντίσνεϊ», που δεν έγινε ποτέ από αυτήν, δανείζεται την αφηγηματική στόφα του κλασικού παραμυθιού και μεσσιανικά στοιχεία μιας οικουμενικής πίστης. Τα τραυματικά «άουτς» θα γιατρευτούν με το άγγιγμα, η σωτηρία από το χείλος του γκρεμού θα έρθει σαν μία ιπτάμενη βόλτα στο φεγγάρι και ο Σπίλμπεργκ τροφοδοτώντας την ανήλικη αναπόδραστη διάθεση για περιπέτεια, θα αποδώσει το θαύμα ως αθώο, παιδικό βίωμα. Οι δύο φίλοι θα βιώσουν τον ανυπόφορο πόνο της ενήλικης παρέμβασης και τελικά θα φτάσουν «σπίτι» μόνο μέσα από ένα λυτρωτικό αντίο. Και ο «Ε.Τ.» θα είναι εκεί για να θυμίζει πως το ταξίδι στην φαντασία θα έχει παντοτινή πατρίδα το συναίσθημα. Πάνος Γκένας
Το Πνεύμα του Κακού (Poltergeist, 1982) του Τόμπι Χούπερ
Ταινία του Τομπι Χούπερ ή μήπως μία παραλλαγή (και σίγουρα πιο τρομακτική εκδοχή) του «Ε.Τ.»; Ο Σπίλμπεργκ άσκησε πλήρη δημιουργικό έλεγχο στην ταινία, δημιουργώντας ένα έντονο παρασκήνιο για την πατρότητά της.
Στο «Πνεύμα του Κακού» το αμερικάνικο όνειρο έχει κάποια πολύ συγκεκριμένα στεγανά. Η οικογένεια είναι τακτοποιημένη στο υπέροχο σπιτικό της, η τηλεόραση – αυτό το τεχνολογικό θαύμα – αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του νοικοκυριού και η προϊστορία της χώρας βρίσκεται καλά θαμμένη (κυριολεκτικά). Το όνειρο θα ανατραπεί με μεσάζοντα το πιο αθώο και γλυκό πρόσωπο: αυτό της Κάρολ Αν, της μικρής κόρης της οικογένειας. Με την έλευση των πόλτεργκαϊστ, η τηλεόραση θα γίνει μία πύλη εισβολής, η οικογένεια θα δοκιμαστεί και τα καλά κρυμμένα μυστικά θα βγουν στην επιφάνεια, πλημμυρίζοντας την εφησυχασμένη αστική συνείδηση. Το «Πνεύμα του Κακού» σοκάρει ευφάνταστα με τις ιδέες του, στοιχειοθετεί τον αμερικάνικο εφιάλτη και παραμένει εντυπωσιακό, αν και λίγο πιο χαβαλεδιάρικο απ’ ότι πρέπει. Πάνος Γκένας
Γκρέμλινς (Gremlins, 1984) του Τζο Ντάντε
Όπως τα καλύτερα παραμύθια που επιβιώνουν αιώνες τώρα, έτσι και τούτο το φιλμ (άλλη μία από τις περιβόητες παραγωγές του Σπίλμπεργκ τη δεκαετία του ‘80), έχει τις ρίζες του σε αυθεντικά ανατριχιαστικές ιδέες (εν προκειμένω περί σωματικής και νοητικής μεταμόρφωσης), για πλάσματα εξωπραγματικά όσο και αρκούντως γνώριμα, που μεταπηδούν από το χαριτωμένο «Μαμά, το θέλω για τα Χριστούγεννα!» στο αναπόφευκτα εφηβικό «Ουάου, τα σπάει ο κακός γκρέμλιν!» στάδιο.
Στη βάση αυτού του περιπετειώδους creature feature, φτιαγμένο με υλικά και τεχνική που το καθιστούν αδύνατο να σταματήσεις να το βλέπεις όποτε το ξεκινήσεις, ο Ντάντε έχει εξερευνήσει μία ενδιαφέρουσα οπτική της ποπ κουλτούρας, αναπόσπαστο έμβλημα της οποίας έγινε η ταινία του. Μα πάνω απ’ όλα, το «Γκρέμλινς», παίζοντας σε ίσα κομμάτια γέλιο, αγωνία, γλύκα και γουρλωμένη ματιά μπροστά στο θαυματουργά άγνωστο, συνεχίζει να αποτελεί ένα τέλειο δείγμα κινηματογραφικής ψυχαγωγίας για έξυπνες μάζες. Ένα χολιγουντιανό προϊόν αναπάντεχα πνευματώδες και διαολεμένα ανατρεπτικό. Θοδωρής Δημητρόπουλος
Το Πορφυρό Χρώμα (The Color Purple, 1985)
Ο Σπίλμπεργκ αποτολμά την παρθενική του απόπειρα σε ένα «σοβαρό», ρεαλιστικό δράμα, διασκευάζοντας το βραβευμένο με Πούλιτζερ μυθιστόρημα της Άλις Γουόκερ, που ακολουθεί τη σαραντάχρονη, στρωμένη με αγκάθια πορεία μιας μαύρης γυναίκας του αμερικανικού νότου προς την ανεξαρτησία και τον αυτοσεβασμό.
Παρά το «βεβαρημένο» καθαρά ψυχαγωγικό έως τότε μητρώο του, ο Σπίλμπεργκ αποδείχθηκε αρκετά ικανός να χειριστεί τις φεμινιστικές και αντιρατσιστικές αποχρώσεις του βιβλίου, αν και απέφυγε να αντιμετωπίσει τις «ακανθώδεις» πτυχές του χαρακτήρα, όπως η καταπιεσμένη ομοφυλοφιλία της ηρωίδας που ασφυκτιά κάτω από τον δυνάστη σύζυγό της. Το δράμα της Σίλι πετυχαίνει ωστόσο τις κατάλληλες συναισθηματικές χορδές, σε μεγάλο βαθμό χάρη στην εξαιρετική ερμηνεία της Γούπι Γκόλντμπεργκ στον πρώτο ουσιαστικό κινηματογραφικό της ρόλο. Θανάσης Πατσαβός
Επιστροφή στο Μέλλον (Back to the Future, 1985) του Ρόμπερτ Ζεμέκις
Σύμφωνα με την περίφημη ρήση του Καρλ Μαρξ η ιστορία «επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα». Με δεδομένες τις τραγωδίες δυο πολέμων (Β’ Παγκόσμιου, Βιετνάμ) και εμμένοντας στο φαρσικό στοιχείο, ο Ρόμπερτ Ζεμέκις αντιπαραβάλει ειρωνικά τη δεκαετία του ‘80 με εκείνη του ‘50 και ολοκληρώνει με τη συνδρομή του Σπίλμπεργκ στην παραγωγή ένα rock n’ roll ταξίδι στο χρόνο που μπορεί να είναι ταυτόχρονα κωμωδία, περιπέτεια, επιστημονική φαντασία, ιστορία ενηλικίωσης και ταινία εποχής.
Μία παραβολή για τον χρόνο, τα λάθη που χρίζουν διόρθωσης στην ώρα τους, τον κινηματογράφο σαν μία συλλογή στιγμιοτύπων και αναμνήσεων, τη λαχτάρα των ‘80s για επιστημονικοφανή θεώρηση του κόσμου, το χιούμορ ως κάθαρση, η «Επιστροφή» βρίθει πολιτικών αναφορών, αλλά φορά χαλαρά τον μανδύα της καθαρόαιμης κωμωδίας. Δυο εποχές της μεταπολεμικής ιστορίας της Αμερικής ενώνονται στον χωροχρόνο και ο Μάρτι ΜακΦλάι (Μάικλ Τζ.Φοξ) ταξιδεύει με τη DeLorean για να επαναφέρει στο παρόν την κινηματογραφική διασκέδαση. Πάνος Γκένας
Γκούνις: Το Κυνήγι της Μεγάλης Περιπέτειας (Goonies, 1985) του Ρίτσαρντ Ντόνερ
Σε σκηνοθεσία Ρίτσαρντ Ντόνερ («Σούπερμαν», «Φονικό Όπλο») και παραγωγή Στίβεν Σπίλμπεργκ, το «Γκούνις» είναι η ιστορία μιας απείθαρχης παρέας παιδιών που προσπαθούν να σώσουν το σπίτι τους, αναζητώντας έναν χαμένο θησαυρό. Πάνω απ’ όλα είναι μία νοσταλγική βόλτα στα '80s, εκεί που το «Στάσου Πλάι Μου» συνάντησε τον Ιντιάνα Τζόουνς.
Μέσα από το σενάριο του Κρις Κολόμπους («Χάρι Πότερ», «Μόνος στο Σπίτι») μία ανήλικη ομάδα αρνήθηκε να «ενηλικιωθεί» και προτίμησε να τολμήσει ένα ταξίδι στη φαντασία. Μπορεί να φαντάζει αφελές, αλλά το «Γκούνις» συνοψίζει την αθωότητα μιας εποχής. Σύστησε νέους πρωταγωνιστές που έφτασαν στα όσκαρ (Τζος Μπρόλιν) ή στη…Μόρντορ (Σον Οστιν), τον αξέχαστο, παραμορφωμένο Σλοθ (ο πρόωρα χαμένος Τζον Ματούζακ) και χάρισε ατάκες («First you gotta do the truffle shuffle») και μία ανεπιβεβαίωτη λαχτάρα για σίκουελ. Πάνος Γκένας
Η Αυτοκρατορία του Ήλιου (Empire of the Sun, 1987)
Με την διασκευή που επιχείρησε στο ομότιτλο, αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του Τζέιμς Γκράχαμ Μπάλαρντ, ο Σπίλμπεργκ δοκίμαζε κάτι σχετικά καινούργιο στη μέχρι τώρα καριέρα του: να προσαρμόσει ένα μεγαλόπνοο έπος στις ανθρώπινες διαστάσεις, χωρίς να ενδίδει στους συνήθεις συναισθηματισμούς του.
Με μία από τις ωραιότερες ερμηνείες που έχει δώσει ανήλικος ηθοποιός στο σινεμά, ο 12χρονος τότε Κρίστιαν Μπέιλ, η «Αυτοκρατορία του Ήλιου» σηματοδοτεί την πρώτη ενθαρρυντική προσπάθεια του σκηνοθέτη να αντισταθμίσει το καθαρόαιμο θέαμα με μία πιο απαιτητική δραματουργία, αλλά και αποτελεί από αρκετές απόψεις ένα μεταβατικό φιλμ στην καριέρα του. Στο εξής σχεδόν καμία ταινία του δεν θα αναπαράγει επακριβώς την ξενοιασιά και τον παιδικό ενθουσιασμό των πρότερων δημιουργιών του. Λουκάς Κατσίκας
Ποιος Παγίδεψε τον Ρότζερ Ράμπιτ (Who Framed Roger Rabbit, 1988) του Ρόμπερτ Ζεμέκις
Σε παραγωγή Στίβεν Σπίλμπεργκ ο Ρόμπερτ Ζεμέκις συνδύασε το 1988 το live-action με τα κλασικά κινούμενα σχέδια και στο «Ρότζερ Ράμπιτ» ουσιαστικά «παγίδευσε» με τη σειρά του τις πολύχρωμες αναμνήσεις γενεών σε ζωντανά, κινηματογραφικά κάδρα.
Τα καρτούν συναντούν το φιλμ νουάρ και η δημιουργική ομάδα πίσω από αυτή την ευρηματική παγίδα ενορχηστρώνει στο «Ποιος Παγίδεψε τον Ρότζερ Ράμπιτ» μία σινεφίλ αναφορά που προχωρά τα τεχνικά αφηγηματικά μέσα, έχοντας το βλέμμα της καρφωμένο στην πλούσια παρακαταθήκη του παρελθόντος. Η σαγηνευτική femme fatale της Τζέσικα Ράμπιτ και ο σλάπστικ Ρότζερ συνδιαλέγονται άψογα με τον αρχετυπικό ντετέκτιβ του Μπομπ Χόσκινς, το απολαυστικό υβρίδιο κινουμένων σχεδίων και ανθρώπων σπρώχνει τα όρια της τεχνικής σε νέα, ευφάνταστα επίπεδα αλληλεπίδρασης που ξεπερνούν και την πιο ζωηρή φαντασία του Μαξ Φλέισερ (Betty Boop) και το πρωτοποριακό «Ρότζερ Ράμπιτ» συνεχίζει χρόνια μετά να εντυπωσιάζει με το πηγαίο χιούμορ του, που σκιτσάρει εύστοχα τον όρο ψυχαγωγία σε κάθε καρέ. Πάνος Γκένας
Για Πάντα (Always, 1989)
Απευθυνόμενη περισσότερο σε θεατές με ευαίσθητες καρδιές και μάτια που εύκολα θαμπώνονται από τις εξόφθαλμες σκηνοθετικές αλχημείες του Σπίλμπεργκ, το «Για Πάντα» αγωνίζεται διαρκώς να καλύψει την απόσταση που χωρίζει το γλυκύτατο από το γλυκερό.
Ακριβή και οπτικά εκθαμβωτική διασκευή του «A Guy Named Joe», μιας πανέμορφης αισθηματικής φαντασίας του 1943, η οποία όχι μόνο υπήρξε μία από τις αγαπημένες ταινίες του πρωταγωνιστή Ρίτσαρντ Ντρέιφους αλλά και στάθηκε από τις βασικές εμπνεύσεις του σκηνοθέτη στο να ακολουθήσει τη μετέπειτα καριέρα του πίσω από την κάμερα, το ρομαντικό παραμύθι του Σπίλμπεργκ επιστρατεύει μαγικές στιγμές και larger than life συναισθήματα σε μία διαρκή και απροκάλυπτη επίκληση στη συγκίνηση. Λουκάς Κατσίκας
Η ταινία αποτελεί την τελευταία κινηματογραφική εμφάνιση της Όντρεϊ Χέπμπορν
Η ταινία «Ready Player One» κυκλοφορεί ήδη στις αίθουσες και σε 3D από την Tanweer. Με αφορμή την κυκλοφορία της ταινίας, το ΣΙΝΕΜΑ σας προκαλεί να βρείτε τρία κλειδιά και να κερδίσετε δώρα της ταινίας. Μετά το Πρώτο Κλειδί, σήμερα συνεχίζουμε με το Δεύτερο, που βρίσκεται «κρυμμένο» στο παραπάνω βίντεο. Μείνετε συντονισμένοι για το επόμενο! Στη συνέχεια θα δημοσιεύσουμε τον Διαγωνισμό που θα έχει τρεις ερωτήσεις, μία για κάθε κλειδί!
Ready (σινεφίλ) Player One;
Διαβάστε ακόμη:
Κλειδί πρώτο! 10+1 trivia για το «Ready Player One» του Στίβεν Σπίλμπεργκ
Κλειδί δεύτερο! Το κινηματογραφικό inception της «Επιστροφής στο Μέλλον»
credit κεντρικής φωτογραφίας
Photo illustration by Jared Harrell / BuzzFeed News; Photos: Dimitrios Kambouris / Getty Images, Disney, Everett Collection (15)
