• ΝΕΑ
  • ΤΑΙΝΙΕΣ
  • ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ
  • ΠΡΟΣΕΧΩΣ
  • ΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ
  • ATHENS OPEN AIR
  • ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ

  • AOAFF 2026
  • ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
  • ΑΤΖΕΝΤΑ
NEWSLETTER

Φρανκ Κάπρα: Ο πατέρας του feelgood!

3 Σεπ 2018 | Θέματα | 0 comments

Ένας από τους σπουδαιότερους δημιουργούς του αμερικάνικου κινηματογράφου, ο Φρανκ Κάπρα, πέθανε σαν σήμερα το 1991 και το cinemagazine.gr ετοίμασε ένα αφιέρωμα με τους μνημειώδεις (και αξιοπερίεργους) σταθμούς της καριέρας του.
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Ο άνθρωπος που επινόησε τη σκρούμπολ κομεντί, υπέγραψε μερικά από τα πιο φιλελεύθερα έργα του Χόλιγουντ, κέρδισε τρία Όσκαρ σκηνοθεσίας, λάνσαρε την καριέρα βεντετών όπως των Κλοντέτ Κολμπέρ, Μπάρμπαρα Στάνγουϊκ, Τζιν Άρθουρ, Χάρι Λάνγκτον, έδωσε στον Γκάρι Κούπερ και τον Τζέιμς Στιούαρτ μερικούς από τους ωραιότερους ρόλους, έκανε μεγάλη εταιρεία την Columbia, αγωνίστηκε για τον εκδημοκρατισμό του θεσμού των Όσκαρ και πέτυχε το όνομα του σκηνοθέτη να μπαίνει ψηλά στην αφίσα του φιλμ.

Ήταν πάντα το πρότυπο του ανεξάρτητου σκηνοθέτη, ο οποίος κατάφερε να έχει τη δική του καλλιτεχνική ελευθερία στο ασφυκτικά κλειστό σύστημα των στούντιο της χρυσής εποχής του Χόλιγουντ.

* Όταν ο Κάπρα μετανάστευσε στις ΗΠΑ, στην ηλικία των έξι ετών, η οικονομική κατάσταση της οικογένειας δεν του επέτρεπε την πολυτέλεια του σχολείου. Ωστόσο ο Φρανκ κατάφερε να να τελειώσει το Γυμνάσιο πουλώντας εφημερίδες, κάτι που συνέχισε και στο Λύκειο, όπου δούλεψε επιπλέον ως θυρωρός τις πρωινές ώρες και έπαιζε σε διάφορα μπιστρό τα Σαββατόβραδα. Μετά το τέλος της στρατιωτικής του θητείας διαπίστωσε με απογοήτευση ότι ανήκε στην κατηγορία των άνεργων διπλωματούχων. Πήρε, λοιπόν, τους δρόμους και επί τρία χρόνια περιπλανήθηκε σε διάφορες γωνιές της Αμερικής, ταξιδεύοντας παράνομα στα τρένα, κάνοντας τον πλασιέ ή παίζοντας πόκερ!

Ο Κάρι Γκραντ, φιμωμένος και δεμένος, δέχεται τις σκηνοθετικές οδηγίες του Φρανκ Κάπρα
στα γυρίσματα της κωμωδίας «Αρσενικό και Παλιά Δαντέλα»

* Το Δεκέμβριο του 1921, άνεργος και χωρίς να έχει χρήματα για να πληρώσει το ξενοδοχείο του στο Σαν Φρανσίσκο, γνωρίζεται τυχαία με τον σαιξπηρικό ηθοποιό Γουόλτερ Μόνταγκιου, ο οποίος αν και αγνοούσε τα πάντα γύρω από την κινηματογραφική τεχνική, ήθελε να δοκιμάσει την τύχη του ως κινηματογραφικός παραγωγός. Ο Κάπρα τον πείθει ότι είναι κάποιο σπουδαίο ταλέντο από το Χόλιγουντ που βρίσκεται για διακοπές εκεί, κι ο Μόνταγκιου τον κλείνει για να γυρίσει τη μικρού μήκους ταινία «The Ballad of Fultah Fisher's Boarding House» από ένα ποίημα του Κίπλινγκ. Το γεγονός ότι η ταινία γυρίστηκε με ερασιτέχνες ηθοποιούς, χωρίς μακιγιάζ και την εξεζητημένη τεχνική των στούντιο, ενθουσίασε την κριτική και η ταινία στάθηκε παραδόξως καλλιτέχνικη επιτυχία. Ο νεαρός χημικός μηχανικός είδε με έκπληξη ότι η μικροκομπίνα που πήγε να στήσει στον Μόνταγκιου είχε ως αποτέλεσμα να φανερώσει την καλλιτεχνική του κλίση. Το σινεμά θα είναι από 'δω και πέρα το μοναδικό βιοποριστικό του επάγγελμα.

* Η πρώτη του δουλειά στο Χόλιγουντ ήταν αυτή του γκάγκμαν, έβρισκε δηλαδή αστεία για έναν νέο, παντελώς άγνωστο κωμικό με παιδικό πρόσωπο κι ονειροπαρμένο ύφος που ακούει στο όνομα του Χάρι Λάνγκτον. Κοινό και κριτική αγκάλιασαν αμέσως τις μικρού μήκους ταινίες του Λάνγκτον, ο οποίος,τυφλωμένος από την ξαφνική επιτυχία κι υπερεκτιμώντας τις ικανότητές του, ήθελε να γίνει ένας ολοκληρωμένος δημιουργός και να έχει ο ίδιος τη σεναριακή και σκηνοθετική φροντίδα των ταινιών του. Οι συγκρούσεις του με τον Κάπρα ήταν καθημερινές, και σύντομα ο Φρανκ τον εγκαταλείπει σε αναζήτηση νέου στούντιο. Όμως η επιρροή του Λάνγκτον ήταν τόσο ισχυρή, ώστε κανείς να μη θέλει να δώσει δουλειά στον «γκάγκμαν» που ήθελε να παραστήσει τον σκηνοθέτη…

Με τον «πιο μισητό άνθρωπο του Χόλιγουντ», Χάρι Κον, που όμως του έσωσε την καριέρα

* Η επόμενη στάση του, στην Columbia, μια ασήμαντη εταιρεία παραγωγής με ερειπωμένα στούντιο, την οποία διεύθυνε ο Χάρι Κον, ο πιο μισητός άνθρωπος στο Χόλιγουντ, ήρθε από τύχη: ο Κάπρα έγινε δεκτός από έναν διευθυντή παραγωγής τον οποίο και ρώτησε πώς και τον επέλεξαν, για να πάρει την εξής παράδοξη απάντηση: «Δεν είμαι εγώ αυτός που είπα να έρθετε, αλλά ο Κον. Διάβαζε μια λίστα από άνεργους σκηνοθέτες και όπως το επίθετό σας αρχίζει από C (Capra) ήταν πρώτο στη σειρά. Μου είπε λοιπόν: “Σαμ, αυτός ο τύπος είναι πρώτος στη λίστα, φώναξέ τον μου”. Του απάντησα: “Μα, Χάρι, διάβασε πρώτα όλα τα ονόματα!” Κι αυτός είπε: “Ο Θεός διάλεξε τον Αβραάμ γιατί το όνομά του ήταν πρώτο. Αυτό μου αρκεί, Πήγαινε να βρεις τον Κάπρα!»

* Από τύχη άνθισε και η ομιλούσα καριέρα του: όταν η πρώτη του κατά το ήμισυ ομιλούσα ταινία («The Younger Generation») βγήκε στις αίθουσες το Μάρτη του 1929, διαδόθηκε η φήμη ότι κατάφερε να λύσει τα τεχνικά προβλήματα του ήχου εξαιτίας των σπουδών του στο Πανεπιστήμιο, με αποτέλεσμα να γίνει ξαφνικά περιζήτητος από τα άλλα στούντιο!

* Όταν ο Φρανκ Κάπρα παρουσίασε το αρχικό σενάριο του «Συνέβη Μία Νύχτα» στον Χάρι Κον, κανένας επώνυμος ηθοποιός δε δέχτηκε να παίξει, γιατί το θεώρησαν ανόητο. Ο Κλαρκ Γκέιμπλ, που ήταν με συμβόλαιο με την MGM, ζητούσε εκείνη την εποχή αύξηση και ο Μάγιερ τον «δάνεισε» προσωρινά στον Κον, έτσι για τιμωρία. Όσο για την Κλοντέτ Κολμπέρ, εκείνη πείστηκε να παίξει όταν της διπλασίασαν τον μισθό που έπαιρνε στην Paramount. Έθεσε, όμως, όρο ότι η ταινία θα έπρεπε να τελειώσει στις 23 Δεκεμβρίου, ενώ βρισκόμασταν ήδη στις 21 Νοεμβρίου. Έτσι ο Κάπρα και οι συνεργάτες του είχαν όλο κι όλο έναν μήνα στην διάθεσή τους να προετοιμάσουν τους χώρους των γυρισμάτων και να κάνουν την ταινία, η οποία γυρίστηκε εξ ολοκλήρου σε εξωτερικούς χώρους με προϋπολογισμό 325.000 δολάρια!

* Το «Συνέβη Μια Νύχτα» δεν άλλαξε μόνο την καριέρα του Κάπρα αλλά και την ίδια την βιομηχανία. Η επιτυχία της ταινίας ξεπέρασε κάθε προσδοκία (τιμήθηκε με τα πέντε βασικά βραβεία Όσκαρ, γεγονός μοναδικό στην ιστορία του θεσμού για πολλές ακόμα δεκαετίες), προήγαγε σε μεγάλο στούντιο την Columbia και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εδραίωση της «σκρούμπολ» κωμωδίας, της σοφιστικέ αμερικανικής κομεντί που σχετίζεται με την μπουρλέσκ κωμωδία.

Ήταν μάλιστα τόσο μεγάλη η επίδραση της ταινίας, ώστε να προκαλέσει την διαμαρτυρία της βιοτεχνίας ανδρικών εσώρουχων επειδή ο Κλαρκ Γκέιμπλ δεν φορά φανελάκι, με αποτέλεσμα να πέσουν οι αντίστοιχες πωλήσεις κατά 50%!

Το κυριότερο όμως ήταν μια αλλαγή σε εσωτερικές συνήθειες της βιομηχανίας: ήταν η πρώτη ταινία στην περίοδο του ομιλούντα όπου το όνομα του σκηνοθέτη υπήρχε στην αφίσα και τα ζενερίκ αμέσως μετά τον τίτλο και τους βασικούς πρωταγωνιστές, συμβάλλοντας έτσι στην περαιτέρω ανάδειξη του δημιουργικού ρόλου του σκηνοθέτη του Χόλιγουντ.

* Παρά το γεγονός ότι η καριέρα του είχε αποκτήσει ένα μομέντουμ που δεν θα ξαναέβρισκε ποτέ, ο Κάπρα παράτησε τα πάντα για να καταταγεί στο στρατό όταν ξέσπασε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος.

Αν και θα ήθελε πολύ να πολεμήσει, στο Πεντάγωνο δεν ήταν τόσο αφελείς για να μη χρησιμοποιήσουν τις ικανότητές του ως κινηματογραφιστή. Έτσι από το 1942 μέχρι το 1945 τον βλέπουμε να επιβλέπει την παραγωγή πολλών προπαγανδιστικών πολεμικών σειρών, ανάμεσά τους το κλασικό πια στο είδος του, «Why We Fight»

*Η επιστροφή του στο Χόλιγουντ δε θα είναι καθόλου θριαμβευτική και η πρώτη του μεταπολεμική ταινία ήταν απλά μία υποχρέωση για να μην χρεοκοπήσει η νεοσύστατη εταιρεία παραγωγής που είχε συνιδρύσει με τον Γουίλιαμ Γουάιλερ και τον Τζορτζ Στίβενς.

Κι όμως το «Μια Υπέροχη Ζωή» (1946) με τον φίλο του, Τζέιμς Στιούαρτ (ο οποίος επίσης είχε μόλις επιστρέψει από τον πόλεμο, τραυματισμένος από τις εμπειρίες του και αβέβαιος για το αν θα μπορούσε να επιστρέψει στο σινεμά) είναι η ταινία που του χάρισε τελικά την αθανασία.

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ