«Η Γυναίκα Πειρασμός» (Lady Eve, 1941) του Πρέστον Στάρτζες
Ζάμπλουτος (Χένρι Φόντα) πέφτει θύμα επιτήδειας (Μπάρμπαρα Στάνγουϊκ), η θρυλική τους χημεία έχει το πάνω χέρι, βοηθούμενο όχι αόριστα αλλά απαιτητικά από τον δάσκαλο Στάρτζες σ’ ένα con-movie που συνορεύει με τη ρομαντική κομεντί, μετά με το screwball, μετά με το αριστούργημα.
«Ιστορίες του Κρεβατιού» (Bedtime Story, 1964) του Ραλφ Λέβι
Η ιστορία που ενέπνευσε τους «Απατεώνες και Τζέντλμεν» που ενέπνευσαν το φετινό #κιεγώθέλω ξαναδιάβασμα της ατυχούς «Κομπίνας». Μπράντο και Νίβεν είναι χάρμα ιδέσθαι, η ιστορία είναι winner απ’ το σερβίς, η σκηνοθεσία είναι άνευρη αλλά και πάλι ποιος να χάσει την ευκαιρία να βλέπει τον Μάρλον σε κωμωδία;
«Το Κεντρί» (The Sting, 1973) του Τζορτζ Ρόι Χιλ
Ξεκινάει μ’ ένα από τα ιστορικά con acts του σινεμά κι από κει κι έπειτα όλο και καλυτερεύει. Ποιος δεν το ξέρει θα μου πεις, για σένα το λέω που το αναβάλλεις, ρυθμός-μετρονόμος, κοστούμια κι ανασύσταση εποχής παράδειγμα, Νιούμαν-Ρέντφορντ αξιαγάπητοι κλασικά, έχει Ρόμπερτ Σο για θύμα, 7 Όσκαρ ζήτησαν και βρήκαν παραλήπτη.
«Χάρτινο Φεγγάρι» (Paper Moon, 1973) του Πίτερ Μπογκντάνοβιτς
Γλυκόπικρο road movie και περιστασιακό con art υπόδειγμα της τω πάλαι μεγάλης κλάσης Μπογκντάνοβιτς, με ακαταμάχητη Τατούμ Ο’ Νιλ (η νεότερη οσκαρούχα της ιστορίας) κι ένα σενάριο, από τον πρόσφατα μακαρίτη Άλβιν Σάρτζεντ, που ένας θεός ξέρει πόσες ταινίες έχει επηρεάσει στη συνέχεια.
«Η Λέσχη της Απάτης» (House of Games, 1987) του Ντέιβιντ Μάμετ
Το λαμπρό σκηνοθετικό ντεμπούτο του μεγάλου Ντέιβιντ Μάμετ, σε δικό του γράψιμο φυσικά, είναι ένα σατανικής λαμπρότητας θρίλερ που γοήτευσε την κριτική κι ένα εκλεκτό κοινό που έπιασε το «ποκεράδικο» στυλ του Μάμετ (μεγάλο χαρτόμουτρο), το γεμάτο παγίδες, κόλπα και δαιδάλους μυαλών που αποφεύγουν όπως ο διάολος το λιβάνι κάθε απατηλή «απλότητα».
«Απατεώνες και Τζέντλμεν» (Dirty Rotten Scoundrels, 1988) του Φρανκ Οζ
Κομψοτέχνημα στυλάτης κομεντί, που η κριτική τότε αψήφησε αλλά σήμερα ανταυγάζει τι καλοφτιαγμένο σινεμά είναι, θεάρεστη σύμμειξη Κέιν και Μάρτιν σε κόντρα σχολών κωμωδίας, βαρβάτη αίσθηση ευεξίας και ξεγνοιασιάς σ’ ένα είδος κομεντί, όπως καταλαβαίνεις κι από το φετινό ριμέικ, που έχει εκλείψει γιατί αναζητείται κοινό που θα την εκτιμήσει.
«Οι Κλέφτες» (The Grifters, 1990) του Στίβεν Φρίαρς
Κόσμημα μιας σήμερα πια παραγνωρισμένης φιλμογραφίας ενός ανεξάντλητου σκηνοθέτη, «Οι Κλέφτες» ήταν το μεσαίο κομμάτι μιας φοβερής τριπλέτας του Φρίαρς εκείνη την εποχή («Επικίνδυνες Σχέσεις, τούτο και «Ήρωας Κατά Λάθος»), εξ ορισμού ανάλαφρο, ανατομίας χαρακτήρων και σχέσεων και, φυσικά, περιρέουσας απάτης που ποτέ δεν καπελώνει την ουσιώδη δραματουργία.
«Στημένο Παιχνίδι» (The Spanish Prisoner, 1997) του Ντέιβιντ Μάμετ
Ξανά Μάμετ. Όσο λιγότερα ξέρεις τόσο καλύτερα, εξού και το αναγκαστικό ελλειπτικό γράψιμο, και εδώ είναι ένα από τα έργα που με τον «τρόπο του Μάμετ», κρύβουν πίσω από την απάτη τους, αυτούς τους δικούς του ανθρώπους, τους τρομαγμένους, του κρυψίνοες (ή εχέμυθους;…) που μιλούν μ' έναν τρόπο χωρίς τον οποίον η inside joke λογική των νεότερων Ocean's δεν θα μπορούσε να υπάρξει.
«Η Συμμορία των 11 (και των 12 και των 13)» (Ocean’s Trilogy, 2001, 2004, 2007) του Στίβεν Σόντερμπεργκ
Αν και πάντα κάποιος θα βρεθεί να αμφιβάλλει, τον εγκαταλείπουμε στην σκοτούρα του κι απολαμβάνουμε τον τέλειο συγκερασμό αστρικής αίγλης, προκλητικής τεχνικής φιλμοπαρασκευής και ορισμικών «κόλπων» για έναν συνδυασμό μεγάλης σινεφιλικής, φουλ φαντασιωτικής και ποτέ κινηματογραφικά «εύκολης» καλοπέρασης. Βλέπονται διαδοχικά για μάξιμουμ αντίκτυπο.
«Πιάσε με Αν Μπορείς» (Catch Me If You Can, 2002) του Στίβεν Σπίλμπεργκ
Εξωφρενικά επιδέξια βολή πάνω στις γονεϊκές σχέσεις, την έννοια του θεάματος και την αβάσταχτη μελαγχολία της επιτυχίας, τούτο παιχνίδισμα του Σπίλμπεργκ δεν είναι απλά μια από τις καλύτερες ταινίες του, είναι η, μέσω της απάτης μα καθόλου απατηλή, εξομολόγηση της μοναξιάς του σινεμά και των ανθρώπων του.
«Άκρως Εμπιστευτικό» (Confidence, 2003) του Τζέιμς Φόλεϊ
Μη κοιτάτε που ωραίοι επαγγελματίες όπως ο Φόλεϊ ασχολούνται με φόλες τύπου «50 Αποχρώσεις». Κάποτε κουβαλούσαν την ελπίδα να κάνουν το σινεμά τους, μέχρι που το κοινό σταμάτησε να είναι απαιτητικό. Τούτο, επ’ ουδενί άριστο, είναι μια άγνωστη στο ευρύ κοινό άσκηση απάτης, με ωραίο καστ (Μπερνς, Βάις, Τζιαμάτι, Χόφμαν, Γκαρσία) και ατμόσφαιρα γνήσιας απατηλής καλλιτεχνίας με twist τρισδιάστατων χαρακτήρων.
«9 Βασίλισσες» (Nine Queens, 2000) του Φαμπιάν Μπιελίνσκι
Όλοι το ξέρετε, δεν θα μπορούσε να λείπει, το ντεμπούτο του πρόωρα χαμένου Αργεντίνου Μπιελίνσκι – που πρόλαβε μόνο μια, επίσης ωραία, ταινία ακόμα – έχει Ρικάρντο Νταρίν (οπότε αρκεί) και μια con artist βαρύτητα που παίζει σε εντελώς άλλο ταμπλώ από κάθε προκάτοχό του.
«Επαγγελματίες Απατεώνες» (Matchstick Men, 2003) του Ρίντλεϊ Σκοτ
Και να μια καλή – και τελικά παραγνωρισμένη… – ταινία από τον Ρίντλεϊ Σκοτ! Που έχει Νικ Κέιτζ σε διασκεδαστική φόρμα και εξακτινώνει το διασκεδαστικό της πλοκής και σε δυο-τρία ακόμα πράγματα, όπως την ιδιοσυγκρασία του χαρακτήρα του Κέιτζ που μονίμως υπονομεύει τον επαγγελματισμό του, που την κάνουν καλύτερη ταινία.
«Οδηγός Διαπλοκής» (American Hustle, 2013) του Ντέιβιντ Ο Ράσελ
Καλοσυγκερασμένο κλειδοκύμβαλο ταινίας και magnum opus μωσαϊκό του οποίου η σημασία κρύβεται στην κατασκευή κι όχι στο «νόημα». Η απόσταση ανάμεσα στο φαίνεσθαι και το είναι, εντυπωσιακή αναπαράσταση, κλεισίματα ματιού ολούθε αξίζει τον κόπο να τα κλείσεις κι εν τέλει μια μεγάλη αμερικανική ταινία που κρύβει το πιο μεγάλο μυστικό της στην ίδια της την φτιαξιά.
«Focus» (2015) των Γκλεν Φικάρα και Τζον Ρέκουα
Αδικημένο κατά την έξοδό του glam con, με κεντρικό δίδυμο σύγχρονης κλάσεως (Σμιθ, Ρόμπι), το «παρακάνει» στις απάτες που είναι ο αυτοσκοπός του, αλλά ανταποδίδει ένα δροσερό στυλ, ένα σφριγηλό μοντάζ και ναι, ένα ωραίο ρομάντζο, έστω κατηγορίας πτερού. Κι αυτά χρειάζονται, σινεμά απόδρασης είναι, στηρίζουμε.
