Οι «Μνήμες Υπανάπτυξης» ήταν παραδόξως μια από τις ταινίες που έβγαιναν από την Κούβα του Κάστρο την εποχή της παντοδυναμίας του και κατάφερνε όχι μόνο να περάσει τα σύνορα της χώρας της, αλλά και να κατοχυρωθεί ως μια από τις μεγάλες στιγμές του παγκόσμιου σινεμά. Καθόλου τυχαία, καθώς πέρα από τις αναμφισβήτητες κινηματογραφικές της αρετές και την πρωτοποριακή της αφήγηση, η ταινία συνιστούσε μια σχεδόν προφητική υπόγεια κριτική των κατακτήσεων της κουβανικής επανάστασης μέσα σε ένα θυελλώδες παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό ανατροπής.
Ούτε είναι παράξενο που η αμερικανική κριτική υπήρξε η πιο δοξαστική απέναντί της. Στην πέμπτη του ταινία ο Αλέα, από τους σπουδαιότερους Κουβανούς σκηνοθέτες της εποχής και συνιδρυτής του Ινστιτούτου Κινηματογράφου ICAIC, μεταφέρει στο σινεμά το (γραμμένο σε μορφή ημερολογίου) ομώνυμο μυθιστόρημα του Εδμούντο Δεσμόες, με κεντρικό ήρωα έναν συγγραφέα ο οποίος έχει καταλήξει να γίνει επιχειρηματίας και βλέπει, στον απόηχο της κρίσης στον Κόλπο των Χοίρων, τη γυναίκα του και την οικογένειά του να εγκαταλείπουν την Κούβα για τις ΗΠΑ, αφήνοντάς τον μόνο και ελεύθερο μαζί, σε αναζήτηση μιας καινούριας ζωής και ταυτότητας.
Η ταινία του Αλέα αγαπήθηκε και πολεμήθηκε όσο λίγες στη χώρα μας από τη γενιά της Μεταπολίτευσης
Ο αμφιλεγόμενος, γοητευτικός Σέρζιο, διχασμένος ανάμεσα στην αστική καταγωγή του και στο νέο επαναστατικό πρόταγμα που απαιτεί τις δικές του θυσίες, γίνεται στα χέρια του Αλέα μια ιδανική μεταφορά για την ίδια την Κούβα σε μια μεταβατική περίοδο όπου ο θρίαμβος της επανάστασης έχει καταλαγιάσει, δίνοντας θέση στη διαχείριση της νέας εποχής.
Η ημερολογιακή αφήγηση του βιβλίου μετατρέπεται στην ταινία σε έναν εκπληκτικό συνδυασμό μυθοπλασίας, αρχειακού υλικού, φωτογραφικού μοντάζ και σουρεαλιστικών παρεμβάσεων, δημιουργώντας έναν στα όρια του πολιτικού δοκιμίου στοχασμό πάνω στο παρελθόν, το παρόν και το εύθραυστο μέλλον μιας ολόκληρης χώρας.
Στον αντίποδα της δοξαστικής εξτραβαγκάντζας του «Είμαι η Κούβα!», οι εξίσου πρωτοποριακές «Μνήμες Υπανάπτυξης» ανοίγουν τις δικές τους ρωγμές στην επαναστατική ευφορία, μπολιάζοντας το εκρηκτικό λατινοαμερικάνικο ταμπεραμέντο με τη μελαγχολία του Αντονιόνι και τον στοχασμό του Αλέν Ρενέ πάνω στη μνήμη. Η ταινία του Αλέα αγαπήθηκε και πολεμήθηκε όσο λίγες στη χώρα μας από τη γενιά της Μεταπολίτευσης και είναι καιρός να ανακαλυφθεί εκ νέου από μια νέα γενιά που καλείται να σκεφτεί ξανά ανάλογα επίκαιρα διλήμματα.
MEMORIAS DEL SUBDESARROLLO
Κούβα, 1968
Σενάριο και σκηνοθεσία: Τόμας Γκουτιέρεζ Αλέα Φωτογραφία: Ραμόν Φ. Σουάρεζ Μουσική: Λέο Μπρουβέρ Πρωταγωνιστούν: Σέρτζιο Κοριέρι, Ντέζι Γρανάδος, Εσλίντα Νούνεζ, Ομάρ Βαλντέζ Διάρκεια: 97'
