Όταν ο Μπομπ Άιγκερ, ο CEO της Disney, κάνει δηλώσεις του τύπου «μια απεργία των Ηθοποιών θα ήταν «πολύ ενοχλητική και ταραχοποιός για την οικονομία», σου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι.
Και τότε διερωτάσαι πώς προέκυψε αυτός ο άνθρωπος, πώς φτιάχτηκε αυτό το στούντιο, ποιοι είναι όλοι αυτοί που συνέβαλλαν στο να έρχεται αυτός ο τύπος, αψηφώντας οτιδήποτε συμβαίνει εκτός του μικροκόσμου του, λέγοντάς σου κατάμουτρα ότι «άλλο τα λεφτά κι η εργασία σου κι άλλο η οικονομία». Και το θέμα εδώ δεν είναι ποιος θα υπερθεματίσει «αγωνιστικά», ποιος θα κάνει περισσότερο σοσιομιντιακό θόρυβο υποστηρίζοντας θεαματικά τη «σωστή μεριά της ιστορίας», όπως είπε, αυτοδίκαια, η πρόεδρος των Ηθοποιών, Φραν Ντρέσερ στην αγωνιώδη της δήλωση έναρξης της απεργίας.
Εδώ το ερώτημα είναι η πρόταση, η απάντηση στο ζήτημα που έχει προκύψει. Το οποίο ασφαλώς δεν είναι καινούργιο, όπως θα μας έλεγε και ο φίλος μαρξιστής, όμως τίθεται επιτακτικά πια ως ζήτημα επιβίωσης. Η νέα πραγματικότητα, ορατά πια, δεν συνδέεται με την ανισοβαρή κατανομή του πλούτου, αλλά με τον εκμηδενισμό της εργασίας (στο θέμα μας, του ηθοποιού), με την εξίσωσή του με ένα άβαταρ που η βιομηχανία θέλει (και μπορεί, πια) να τον καταντήσει.
Φοβάται κανείς ότι οι απαντήσεις είναι πιο δυσάρεστες απ' όσο θέλουμε να ακούσουμε. (Μήπως ας πούμε και οι ηθοποιοί, χρόνια τώρα, δεν θέλουν γίνουν χαλίφηδες στην θέση των χαλίφηδων, παράγοντας όλο και συχνότερα έργα που συμμετέχουν, ή και όχι;) Το ζήτημα ίσως είναι αν δομικά πια η αλληλεγγύη είναι ισχυρότερη από την βουλιμία για τα λεφτά. Αν δηλαδή μια πνευματική κατάκτηση υπερτερεί ενός άγριου ενστίκτου.
Πέρα από την (όχι και τόσο) θεωρία, έρχεται ο Μαρκ Ράφαλο και λέει μια πρόταση: Γυρίστε στο ανεξάρτητο. «Να φτιάξουμε κάτι παράλληλα με τα στούντιο και τις πλατφόρμες. Να υπάρξει πραγματικός ανταγωνισμός. Θα κάνουμε αυτό που πάντα κάναμε. Θα φτιάξουμε σπουδαίο περιεχόμενο και αν θέλουν το αγοράζουν μετά ή το κρατάμε εμείς και εμείς μοιραζόμαστε τις πωλήσεις. Έχουν φτιάξει μια αυτοκρατορία δισεκατομμυρίων και θεωρούν ότι δεν έχουμε πια αξία. Ενώ αυτοί είναι στις αγορίστικες δισεκατομυριούχες κατασκηνώσεις τους γελώντας σαν χοντρές γάτες, εμείς οργανώνουμε έναν νέο κόσμο για εργαζόμενους. Πρέπει να είμαστε, να γίνουμε, πολύ υποστηρικτικοί στα ανεξάρτητα σχέδια. Να είμαστε αλληλέγγυοι. Να μοιραζόμαστε τα κέρδη. Αν το σχέδιο πάει καλά, όλοι κερδίζουν. Αυτό είναι μέρος της #Αλληλεγγύης.»
Ο Ράφαλο επί της αρχής, δεν χρειάζεται εμάς να το πούμε, έχει δίκιο. Από την άλλη υπάρχουν προβλήματα πρακτικά, Οι ηθοποιοί και γενικώς οι καλλιτέχνες, όπως επανειλημμένα έχουμε γράψει από τις σελίδες μας, δεν έχουν φτιάξει τη δομή που θα υποδεχθεί την αλλαγή αυτή της στάσης. Ένα (ή πολλά!) στούντιο των καλλιτεχνών, εν μέρει στα πρότυπα της προσπάθειας των Ντέιμον και Άφλεκ, που όμως θα έχει και δικό του δίκτυο διανομής, άρα και δική του παγκόσμια αλυσίδα κινηματογράφων. Αν οι καλλιτέχνες μπορούν να ελέγξουν το σύνολο της παραγωγής, υπάρχει ελπίδα. (Πάντοτε με την προϋπόθεση ότι δεν θα μεταμορφωθούν σε παραγωγούς κι αυτοί!) Και υπάρχει, ή πρέπει να υπάρξει, προτού μια νέα γενιά ανατραφεί πλήρως με εικόνες/όψεις/ερμηνείες Τεχνητής Νοημοσύνης. Γιατί τότε η αυτονόητη σε εμάς διαφορά της καλλιτεχνικής έκφρασης από το άψυχο Α.Ι. (και όντως εδώ ανοίγει μια τεράστια κουβέντα), δεν θα είναι πια αυτονόητη.
Βασικό μέρος του παραπάνω είναι το πρόβλημα του κέρδους καθαυτού. Ο Ράφαλο είναι βέβαιος, και από πλευράς αισιοδοξίας καλά κάνει ο άνθρωπος, ότι είναι στα χέρια των ηθοποιών να φτιάξουν περιεχόμενο που θα κερδίσει την εμπιστοσύνη του θεατή. Όμως αυτά τα πράγματα δεν τα εγγυάται κανείς. Εδώ και πολλά χρόνια ευημερούν, με την ομπρέλα της απορίας πολλών από εμάς, ταινίες αλγορίθμου, ταινίες που ελαχιστοποιούν την παρουσία του ηθοποιού και αποδυναμώνουν την υγιή πλευρά του star-system. Για να υπάρξεις κινηματογραφικά πρέπει να κόβεις ειστήρια, πρέπει η παραγωγή να είναι στο πράσινο. Και ο τρόπος δεν είναι μόνο ο προϋπολογισμός της (βασικότατος βέβαια), αλλά και η προσέλκυση ενός κοινού βάσει της έλξης της ιστορίας, των σταρ, της θέσης της ταινίας (δείτε το παράδειγμα του box office του «Sound of Freedom», σαφώς της ιστορίας της χρονιάς για τα ταμεία, πάνω από κάθε άλλη περίπτωση).
Είθε να υπάρξει κάτι σημαντικό από όλη αυτή την ιστορία, είθε να μην λυγίσουν Ηθοποιοί/Σεναριογράφοι στα ψίχουλα που κάποια στιγμή θα δώσουν οι Παραγωγοί – παρουσιάζοντάς τα ως φραντζόλες. Αλλά χρειάζεται συνδικαλισμός ολκής, αντιπρόταση, fast track χτίσιμο νοοτροπίας και νέες κινήσεις-αντίβαρα στην στουντιακή κυριαρχία. Που δεν είναι τίποτε άλλο από την κυριαρχία των ολίγων της οικονομίας επί των πάρα πολλών που τους την διασφαλίζουν.
How about we all jump into indies now? Content creators create a film & TV-making system alongside the studio & streaming networks? So there is actual competition. 🧵https://t.co/NhxqlwWUsZ
— Mark Ruffalo (@MarkRuffalo) July 15, 2023
