Pacifiction

Ιδανικό συμπλήρωμα στην Αυγουστιάτικη ραστώνη, η αργοπορημένη άφιξη στις αίθουσες μιας από τις σημαντικότερες ταινίες της τελευταίας δεκαετίας. Ή αν θέλετε του 21ου αιώνα μέχρι στιγμής. Ίσως και του σύγχρονου κινηματογράφου εν γένει.

Συντάκτης: Θοδωρής Καραμανώλης

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Ο Γάλλος διπλωμάτης Ντε Ρολέ, εντεταλμένος της γαλλικής κυβέρνησης στην Ταϊτή, περιφέρεται στις εξωτικές ακτές της Γαλλικής Πολυνησίας οπλισμένος με περίσσιο στυλ και εξαίσιους τρόπους έναντι στους ντόπιους. Είναι ο κομψός διαχειριστής μιας τροπικής αποικίας κι έχει το κλειδί του Παραδείσου στο χέρι. Κάποιες φήμες σχετικά με την εμφάνιση ενός υποβρυχίου όμως δεν τον αφήνουν να ηρεμήσει, αφού ένα πολεμικό σκάφος στην περιοχή μπορεί να σημαίνει την επανέναρξη των πυρηνικών δοκιμών. Αποφασίζει να ερευνήσει μόνος του τι συμβαίνει, επιτρέποντας έτσι στις υποψίες του να τον παρασύρουν σε ένα βαθιά υπαρξιακό, πολιτικό θρίλερ.

Από τη μία οφείλουμε να συγχαρούμε τον διανομέα για την επιλογή και την τόλμη του στη συγκεκριμένη περίπτωση να κυκλοφορήσει μια τέτοια ταινία, από την άλλη αδυνατώ να καταλάβω γιατί έπρεπε να περιμένουμε πάνω από δύο χρόνια για να το δούμε κανονικά στη χώρα μας. Το «Pacifiction» συνέβη σε μια εποχή κι ένα φεστιβάλ που είχαν μόλις βγει από το τεχνητό κώμα της πανδημίας. Κι ήταν το μοναδικό σοβαρό συμβάν σε μια χρονιά που στις Κάννες κέρδισε το «Τρίγωνο της Θλίψης» και μεγαλύτερη πρεμιέρα ήταν το «Top Gun: Maverick». Ήταν επίσης η τελευταία ταινία που είχα την τύχη να δω πριν τα βραβεία και στο μισάωρο διάλειμμα πριν την τελετή είχε προκύψει σαν από ανάγκη το παρακάτω κείμενο (που δεν ολοκληρώθηκε και δεν δημοσιεύτηκε ποτέ):

«Χθες βιαστήκαμε να βαφτίσουμε νικητή του δικού μας Φοίνικα τον Λούκας Ντοντ. Πλέον γνωρίζουμε με σιγουριά πως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει αντίπαλος για το «Pacifiction» του Αλμπέρ Σέρα, όπου ο Καταλανός δημιουργός εγκαταλείπει τις ιστορικές αναζητήσεις κι επικεντρώνεται στο σήμερα και το τέλος της αποικιοκρατίας.

Όχι, το "Pacifiction" δεν είναι μια προφανής επιλογή για το βραβείο. Δεν είναι επίσης μια ταινία για το κοινό. Είναι μια τολμηρή καλλιτεχνική απόπειρα για όσους μπορούν να ονειρεύονται με τα μάτια ανοιχτά. Μια υπερβατική επίθεση στις αισθήσεις, ικανή να σε παρασύρει σε ένα μεγαλοπρεπώς παρηκμασμένο κομμάτι του παραδείσου. Είναι αισθαντική αγωνία πριν την οριστική πτώση ενός άντρα, μιας κουλτούρας, ενός πολιτισμού που όπως οι γηγενείς της Γαλλικής Πολυνησίας, παλεύει μια ζωή για να νικήσει τα κύματα και τις αναταραχές στην επιφάνεια της ιστορίας. Η οποία εδώ φοράει το πιο ευγενές της προσωπείο, τους πιο καλούς της τρόπους που απαιτούν χωρίς να ζητάνε και το άνετο σακάκι της πάνω από ένα φλοράλ πουκάμισο. Στο τέλος της όμως βλέπει τα πάντα να καταναλώνονται απ' το μυστήριο.

Η "διαβόητη" πια μέθοδος του Σέρα με το τρικάμερο βρίσκει εδώ την πλήρη εφαρμογή της, εντείνοντας τη μυστηριακή ατμόσφαιρα. Οι εκτεταμένες σεκάνς και η διαστολή της ιστορίας σε έναν σχεδόν παχύρρευστο φιλμικό χρόνο, δίνουν μια αλλόκοσμη διάσταση που υπογραμμίζει το προ-αποκαλυπτικό σκηνικό. Η υφέρπουσα πυρηνική απειλή, κάνει το πυρετώδες όραμα του σκηνοθέτη να μοιάζει με τις βωβές στιγμές πριν τον Αρμαγεδδώνα.

Όλα τα παραπάνω συγκλίνουν.»

Tο εγγύτερο σημείο που έφτασε ο μετα-πανδημικός κινηματογράφος σε αυτό που καθολικά θα αναφέραμε ως αριστούργημα

Κάπου εκεί ξεκίνησε το σόου, που θα άφηνε το «Pacifiction» αβράβευτο και τις παραπάνω παραγράφους στα πρόχειρα των ανταποκρίσεων. Όμως η ταινία του Σερά συνέχισε να μεγαλώνει, όχι μόνο μέσα μου, αλλά και στον ειδικό τύπο κερδίζοντας άτυπες διακρίσεις στις απανταχού λίστες της χρονιάς. Φυσικά και τυπικές με διάφορα βραβεία, ιδίως για τον Μπενουά Μαζιμέλ που είχε μόλις επιστρέψει απ' την αυτοεξορία του στο προσκήνιο.

Δεν θα μάθουμε, όμως, ποτέ που «συνέκλιναν τα παραπάνω» στην πρώτη ενστικτώδη αντίδραση απέναντι στο μεγαλούργημα. Από το λίγο που με ξέρω κάπως θα το γύριζα στην επιφάνεια και το τι μεταφορικά τριγυρίζει κάτω από αυτήν. Το πως ο Σερά το κρύβει ανάμεσα σε πάνδανους και κοκοφοίνικες, κάτω από χορογραφημένους όγκους νερού, σε συναντήσεις γεμάτες υπονοούμενα. Στον τρόπο που το αφήνει να στοιχειώνει τον ορίζοντα, που του φέρεται σαν να είναι φάντασμα κι αυτό του το ανταποδίδει με μια υπνωτιστική φαντασμαγορία. Ένα υπόκωφο φωτογραφικό υπερθέαμα που αναπαράγει τη στιγμή που χάνεις τον έλεγχο. Ή το παράλογο υπαρξιακό αδιέξοδο όταν συνειδητοποιείς πως μια ανώτερη δύναμη θα πάρει την κατάσταση στα χέρια της και πιθανώς να σε συνθλίψει.

Για τριάντα συναπτά χρόνια οι Γάλλοι που είχαν αποικήσει την Πολυνησία επιχείρησαν εκατοντάδες πυρηνικές δοκιμές, βαφτίζοντάς τις ευεργετικές για την τοπική οικονομία, αλλά αλλοιώνοντας επί της ουσίας και σταδιακά τη βιολογία της ευρύτερης περιοχής. Αρχικά ο Σερά ήθελε να γυρίσει την ταινία με τίτλο «Bora Bora», που εκτός από τοπωνύμιο που θα ταίριαζε στη δράση, σημαίνει και το «φτιαγμένο απ' τους Θεούς». Τελικά επέλεξε το «Pacifiction», μια ανορθόγραφη απόπειρα για ειρηνοποίηση και ταυτόχρονα κάλεσμα στο μύθο του Ειρηνικού Ωκεανού. Που στα νησιά του κρύβεται ένα θρίλερ ηφαιστειογενές, με φόντο το πιο κόκκινο δείλι. Μια ταραχή που ξεπέρασε τα άκρα του δικού μας κόσμου κι έφτασε στις ακτές του Παραδείσου.

(Όμως πραγματικά τι ειρωνεία, να καθόμαστε να γράφουμε γι' αυτό την τελευταία μέρα του δικού μας κίβδηλου κι εφήμερου Παραδείσου, από την άκρη μιας ξαπλώστρας στα ανατολικά σύνορα της Ελλάδας. Με δύο χρόνια καθυστέρηση. Χαλάλι όμως γιατί το παρόν είναι μια υπενθύμιση πως η πραγματική δική μας Εδέμ βρίσκεται σε ταινίες σαν κι αυτή και την ανάμνηση της ενστικτώδους αντίδρασης. Καθώς το «Pacifiction» -μαζί με μια περσινή ταινία που δεν θα ονοματίσουμε- είναι το εγγύτερο σημείο που έφτασε ο μετα-πανδημικός κινηματογράφος σε αυτό που καθολικά θα αναφέραμε ως αριστούργημα.)