Τόρι και Λοκίτα

Tori & Lokita

Οι Νταρντέν συνεχίζουν αγέρωχοι στον ίδιο δρόμο που χάραξαν 30 και πλέον χρόνια πριν, για να προσθέσουν ακόμη μια σελίδα στο μαρτυρολόγιο των ακούσια περιθωριακών της σύγχρονης, διαρκώς μεταβαλλόμενης Ευρώπης.

Συντάκτης: Θοδωρής Καραμανώλης

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

O Τόρι και η Λοκίτα δεν είναι αδέρφια, γνωρίστηκαν σε μια βάρκα που τους ξέβρασε στην Ιταλία. Ο Τόρι και η Λοκίτα λένε πως είναι αδέρφια γιατί είναι ο μόνος τρόπος για να βρίσκονται και οι δύο στο Βέλγιο, αφού ο Τόρι έχει λάβει άδεια παραμονής επειδή διώχτηκε απ' το χωριό του σα μάγος, ενώ η Λοκίτα προσπαθεί να περάσει το τεστ της μεταναστευτικής αρχής και όταν αποτυγχάνει οριστικά αναγκάζεται να αναλάβει μόνη την επίβλεψη μιας χασισοφυτείας θαμμένης κάπου στην ύπαιθρο. Ο Τόρι κι η Λοκίτα όμως δεν μπορούν να ζήσουν μακριά ο ένας απ' τον άλλον.

Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστη η επιμονή και η συνέπεια των αδερφών Νταρντέν σε ότι έχει να κάνει με τις θεματικές και το σκηνοθετικό portfolio τους. Εντυπωσιακό επίσης το ότι συνεχίζουν να μας απασχολούν από την πρώτη γραμμή χάρη στη θρησκευτική σχεδόν προσήλωση που επιδεικνύει απέναντί τους ένας οργανισμός, ο οποίος τυγχάνει να είναι το μεγαλύτερο (και μάλλον το καλύτερο) φεστιβάλ κινηματογράφου του κόσμου. Γιατί δεν πιστεύω να υπάρχει άνθρωπος που πιστεύει ότι αν το «Τόρι και Λοκίτα» είχε διαφορετική υπογραφή κάτω από τον τίτλο του θα τύχαινε αντίστοιχης καριέρας – πόσω μάλλον διανομής στις ασθμαίνουσες ελληνικές αίθουσες.

Τα περισσότερα από τα παραπάνω βέβαια δεν έχουν να κάνουν σε τίποτα με την ποιότητα της ταινίας. Το μόνο που την επηρεάζει, την καθορίζει και για να είμαστε ειλικρινείς θα έπρεπε κανονικά να αρκεί αντί οποιασδήποτε κριτικής είναι αυτή καθαυτή η υπογραφή. Το «Τόρι και Λοκίτα» είναι μια ταινία των Αδερφών Νταρντέν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Αν έχει μείνει έστω ένας που εν έτει 2023 δεν γνωρίζει, μιλάμε για ένα ακόμη ρεαλιστικό κοινωνικό δράμα, που αναφέρεται σε όσους υποφέρουν σιωπηλά μη έχοντας καταφέρει να ενταχθούν στην κανονικότητα της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας (και δη της βελγικής, πρωτεύουσας για την Ενωμένη Ευρώπη). Μιλάμε για ανθρώπους που είτε από το σαλόνι του σπιτιού τους είτε από το περιθώριο, έρχονται αντιμέτωποι με όλο το βάρος του κόσμου, έχοντας παράλληλα κρεμασμένο πάνω τους τον (αυστηρά μεσαίο) φακό των Νταρντέν να τους ακολουθεί σε κάθε τους βήμα.

Το φιλμ απέσπασε το Ειδικό Βραβείο των 75 ετών στο τελευταίο Φεστιβάλ των Καννών. Αν (δικαιολογημένα) σας ακούγεται κάπως αυτό, πρόκειται για ένα (ψιλο-ράντομ) βραβείο που απονέμεται κάθε 5 χρόνια, σε ταινία ή συντελεστή

Αναφερόμαστε επίσης σε ένα στυλ κινηματογράφησης που πηγάζει απ' το ντοκιμαντέρ κι ένα μινιμαλιστικό μοτίβο αφήγησης που καταφέρνει να συγκινεί και να προβληματίζει με το τίποτα. Ανέγγιχτο από την καθιέρωσή τους το 1999 με τη «Ροζέττα», όταν και σύστησαν στο παγκόσμιο κοινό έναν καινούργιο τρόπο να κοιτάζει τους χαρακτήρες στο σινεμά, μέχρι και σήμερα που το «Τόρι και Λοκίτα» έρχεται να συμπληρώσει μια πολυπρόσωπη προθήκη με αγιογραφίες. Το ενιαίο σινεμά των Νταρντέν αποτελείται από μικρές ιστορίες αντοχής, οι πρωταγωνιστές των οποίων υπάρχουν σε μια ουμανιστική σφαίρα που πλανάται πάνω από το κολαστήριο μιας μπαναλιτέ χωρίς πρόσωπο. Η ανάγκη θα τους φέρει αντιμέτωπους με τις πιο απάνθρωπες συνθήκες, θα τους κάνει μάρτυρες, θα τους αναγάγει σε αγίους. Κάθε νέα ταινία των Νταρντέν μοιάζει ένα σκαλοπάτι για τον Παράδεισο, μαρμαρωμένο με το βάσανο ανθρώπων που δεν έφταιξαν ακόμα κι όταν ήταν μέλη σε συμμορίες ή διακινούσαν ναρκωτικά, όπως ο 11χρονος Τόρι και η σχεδόν ενήλικη Λοκίτα. Κάθε μία με το δικό της χρώμα, το δικό της ήρωα και το δικό της κομμάτι κριτικής για το σύγχρονο κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι.

Το «Τόρι και Λοκίτα» είναι ότι πιο κοντινό έχουν φτιάξει οι Νταρντέν σε θρίλερ (για να μη πούμε και σε μιούζικαλ) και μελλοντικά θα αναφέρεται στις καλύτερες στιγμές τους. Ίσως και να είναι, αλλά θα το λέγαμε πιο εύκολα αν δεν είχε προηγηθεί «Το Άγνωστο Κορίτσι», «Το Παιδί με το Ποδήλατο», «Το Παιδί» χωρίς το ποδήλατο, η «Λόρνα» και δεν ξέρω πόσοι άλλοι ακόμα. Σαν έργο δεδομένα έχει αξία, αλλά το έχουμε ξαναδεί. Ίδιο, όχι απαράλλαχτο αφού αλλάζουν οι κοινωνικές παράμετροι. Στην καρδιά μας πάντως οι Νταρντέν δεν χρειάζεται να χτίσουν άλλο σκαλοπάτι για τον κινηματογραφικό Παράδεισο, τον έχουν από καιρό κατακτήσει. Και μπορεί το στυλ τους να μη μας μιλάει πια με την ένταση που είχε κάποτε, αλλά συνεχίζει να εμπνέει και να εξελίσσεται μέσα από μια νέα φουρνιά Βέλγων σκηνοθετών. Ενδεικτικό το «Close» του Λούκας Ντοντ που ανοίγει στις αίθουσες την επόμενη εβδομάδα.