Η Αρχή της Ισότητας

On the Basis of Sex

Η ταινία για την Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ, ζωντανό θρύλο της νομικής επιστήμης των ΗΠΑ με καθοριστική συμβολή στον αγώνα για την ισότητα των φύλων, είναι ακόμα μία βιογραφία που ακολουθεί πιστά τη χολιγουντιανή συνταγή αδυνατώντας να ξεχωρίσει από το σωρό.

Συντάκτης: Νεκτάριος Σάκκας

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Το συχνότερο «λάθος» που κάνουν οι βασικοί συντελεστές μιας κινηματογραφικής βιογραφίας, ο σκηνοθέτης, ο σεναριογράφος, ο διευθυντής φωτογραφίας κλπ, είναι να πιστέψουν ότι το πρόσωπο στο οποίο επικεντρώνονται και η σημασία της διαδρομής του, αρκούν. Αρκούν για μια καλή ταινία. Γιατί τελικά προκύπτει το εξής οξύμωρο σε βιογραφίες όπως «Η Αρχή της Ισότητας»: ενώ εστιάζουν σε μία προσωπικότητα που έχει νόημα να γνωρίσει καλύτερα κανείς (και) μέσα από το σινεμά, οι ίδιες δεν κρύβουν μέσα τους κανένα παίδεμα, κανένα μεράκι. Δεν δείχνουν καμία διάθεση να ανοίξουν με το ύφος ή την προσέγγισή τους έναν υποτυπώδη έστω διάλογο είτε με το πρόσωπο που αφορούν, είτε με το ίδιο το κινηματογραφικό μέσο.

Το τελευταίο δεν είναι κάτι απλό, όμως το κατάφεραν ακόμα και στο πρόσφατο σχετικά παρελθόν εξαιρετικές βιογραφίες όπως τα «Il Divo» και «I’m Not There». Αμφότερες στάθηκαν πολύ παραπάνω από το είδος, ασχολήθηκαν σε βάθος με τον άνθρωπο μέσα στο πορτρέτο, πήραν ένα κάρο ρίσκα υφολογικά, αφηγηματικά κλπ, ενώ οι πρωταγωνιστές τους πάσχισαν να μπουν στα παπούτσια του κεντρικού ήρωα, αντί απλώς να τα φορέσουν.

Η 85χρονη σήμερα Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ, ένας ζωντανός θρύλος της νομικής επιστήμης των ΗΠΑ που εδώ και δεκαετίες δίνει επίμονο αγώνα για την ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα, σίγουρα θα άξιζε μια καλύτερη ταινία από αυτή που της προσέφεραν οι Μίμι Λέντερ (σκηνοθέτιδα) και Ντάνιελ Στίπλμαν (σεναριογράφος). Μία γυναίκα που κατάφερε όχι μόνο να διακριθεί σε έναν κόσμο αντρών, αρχικά στη νομική σχολή του Χάρβαρντ τη δεκαετία του ‘50, έπειτα στο Κολούμπια, στη συνέχεια ως δικηγόρος και πανεπιστημιακός, αλλά και να προσφέρει καθοριστικές υπηρεσίες μέσα στις δικαστικές αίθουσες προκειμένου γυναίκες και άντρες να αντιμετωπίζονται ισότιμα ενώπιον του νόμου.

Το συχνότερο «λάθος» που κάνουν οι βασικοί συντελεστές μιας κινηματογραφικής βιογραφίας είναι να πιστέψουν ότι το πρόσωπο στο οποίο επικεντρώνονται και η σημασία της διαδρομής του, αρκούν για μια καλή ταινία.

Την Γκίνσμπεργκ υποδύεται εδώ η Φελίσιτι Τζόουνς, σε μία ερμηνεία που πάει «τόσο όσο» που λένε. Δεν εκτίθεται αλλά δε θα σου μείνει κιόλας, η εκφραστικότητα και η στάση σώματος είναι ακριβώς ό,τι περιμένεις – ειδικά σε σκηνές συναισθηματικής έντασης – ενώ πατάει πάνω στην αισθητική ομοιότητα που διασφαλίζεται από το προσεγμένο μακιγιάζ και τα κοστούμια. Το ίδιο ισχύει πάνω κάτω και για το υπόλοιπο καστ, από τον Άρμι Χάμερ που παίζει τον σύζυγό της μέχρι την Κάθι Μπέιτς που έχει περιορισμένο χρονικά, αλλά σημαντικό ρόλο ως μέντορας της πρωταγωνίστριας.

Η αρχική αναφορά στο λάθος δεν μπήκε τυχαία σε εισαγωγικά, αφού μπορεί κάλλιστα να αναρωτηθεί κανείς τι το κακό έχει να γυριστεί άλλη μια βιογραφία που πατά πάνω στη γνωστή συνταγή που το Χόλιγουντ έχει από καιρό πατεντάρει και τελειοποιήσει, αν αυτή «λειτουργεί». Η αλήθεια είναι πως «Η Αρχή της Ισότητας» είναι όντως μια λειτουργική κατασκευή που τα κάνει όλα βάσει σχεδίου, με τη διαφορά πως το σχέδιο διαφοροποιείται ελάχιστα, είτε μιλάμε π.χ. για τον σεξολόγο Κίνσεϊ στην ομώνυμη ταινία του 2004 είτε για τον νομπελίστα μαθηματικό Τζον Νας στο οσκαρικό «Ένας Υπέροχος Άνθρωπος».

Στο φιλμ της Λέντερ όλα μοιάζουν να είναι στη θέση τους: τα καδραρίσματα στους ηθοποιούς, τα κοψίματα στο μοντάζ, το πώς φωτίζονται τα πρόσωπα και οι χώροι, οι κλιμακώσεις της πλοκής, οι συναισθηματικές εντάσεις και οι διαπληκτισμοί, τα βλέμματα και οι σκηνές στη δικαστική αίθουσα με τις αμήχανες παύσεις, ακόμα και η μουσική επένδυση (ή μάλλον ιδίως αυτή) είναι ακριβώς ό,τι θα περίμενε ένας τυπικά προπονημένος σε τέτοιου είδους ταινίες θεατής. Όμως τελικά αυτό που μένει είναι ένα κινηματογραφικό πορτρέτο για έναν ξεχωριστό άνθρωπο που στη φτιαξιά του δεν έχει τίποτα που να το ξεχωρίζει από το σωρό. Μία τακτοποιημένη βιογραφία που δεν έχει κάτι παραπάνω να προσφέρει από το υποψήφιο για Όσκαρ «RBG», το ντοκιμαντέρ που το CNN γύρισε το 2018 με αφορμή τη συμπλήρωση 25 χρόνων από τον διορισμό της Γκίνσμπεργκ στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.