Το Αλάτι της Γης
Ο σπουδαίος Γερμανός δημιουργός Βιμ Βέντερς («Παρίσι, Τέξας», «Η Αλίκη στις Πόλεις») επιστρέφει στο είδος του ντοκιμαντέρ, για να ψηλαφίσει με το γνωστό, αιθέριο στυλ σου τα μπαρουτοκαπνισμένα χνάρια του κορυφαίου φωτογράφου Σεμπαστιάο Σαλγκάδο, μέσα από ένα συγκλονιστικό φωτογραφικό υλικό σαράντα ετών. Ειδικό Βραβείο στο τμήμα «Ένα Κάποιο Βλέμμα» των Καννών και υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ 2015.
Η επιστροφή του Βιμ Βέντερς στο είδος του ντοκιμαντέρ με το «Αλάτι της Γης» επικαιροποιεί την ξεχωριστή ικανότητά του να αλληλεπιδρά με τη βαθύτερη αλήθεια του εκάστοτε πρωταγωνιστή. Είτε πρόκειται για την Πίνα Μπάους στο «Pina», είτε για τους Buena Vista Social Club στο ομώνυμο φιλμ, είτε εν προκειμένω για τον καταξιωμένο φωτογράφο Σεμπαστιάο Σαλγκάδο, ο εμβληματικός Γερμανός δημιουργός δεν αρκείται ποτέ σε τυπικά πορτρέτα. Ό,τι παραδίδει, αποτελεί μια ώσμωση του δικού του ξεχωριστού στυλ με την ιδιοσυγκρασία του υποκειμένου που κινηματογραφεί.
Καθόλου τυχαία άλλωστε, ελκύεται πάντοτε από πρόσωπα, οι ιστορίες των οποίων μας αφορούν όχι μόνο ως μαρτυρίες που αξίζει να ειπωθούν, αλλά επειδή αποτελούν σπάνιες εκφάνσεις της πραγματικότητας εντός της οποίας έδρασαν. Υπό το πρίσμα αυτό, μια ταινία για έναν μπαρουτοκαπνισμένο φωτογράφο εκτείνει τη ματιά της στα αμέτρητα μέρη όπου εκείνος βρέθηκε, στα πρόσωπα και τις σκηνές που απαθανάτισε. Σε καρέ ασπρόμαυρο, σαν σε σκίτσα από κάρβουνο.
Η περίπτωση του Βραζιλιάνου φωτογράφου Σεμπαστιάο Σαλγκάδο είναι μοναδική. Τα τελευταία 40 χρόνια έχει ταξιδέψει παντού, στην Αφρική, την Ευρώπη, την Ασία, τη Λατινική Αμερική. Με το φακό του έχει αποτυπώσει από το πιο αποκρουστικό πρόσωπο της σύγχρονης Ιστορίας – πολέμους, λιμούς και κύματα προσφύγων – μέχρι άγρια, φυσικά τοπία που αποπνέουν μεγαλείο, αρμονία και γαλήνη. Στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του πρωταγωνιστούν ως επί το πλείστον οι άνθρωποι, εκείνοι που αποκαλεί το «Αλάτι της Γης», τους οποίους είτε συνάντησε στο έλεος της καταστροφής και του θανάτου, είτε σαν εργάτες, είτε άλλες φορές σαν αναπόσπαστα μέρη του αρμονικού φυσικού όλου.
Στο «Αλάτι της Γης», ο Βέντερς συμπράττει σκηνοθετικά με τον γιο του θρυλικού φωτογράφου, τον ντοκιμαντερίστα Τζουλιάνο Ριμπέιρο Σαλγκάδο, προκειμένου να ακολουθήσουν μαζί με τον Σεμπαστιάο τα χνάρια μιας διαδρομής που συνεχίζει μέχρι σήμερα να καθηλώνει, τόσο με την αμεσότητα, όσο και με την ευαισθησία (ενσυναίσθηση την περιγράφει ο Βέντερς) με την οποία προσεγγίζεται ο ανθρώπινος παράγοντας. Στον κοινό τόπο όπου ανταμώνουν οι ματιές των τριών ανδρών, συσσωρεύεται μία συγκλονιστική αφήγηση, η οποία περνά στο θεατή μέσα από – τι άλλο; – το διάσημο φωτογραφικό έργο του Σαλγκάδο.
Η από κοινού αφήγηση της πορείας του Σαλγκάδο διακρίνεται για τον συμπληρωματικό της χαρακτήρα. Ο Βέντερς συνδράμει ως ο διακριτικός παρατηρητής που εναρμονίζει τα εκφραστικά του μέσα (π.χ. τα στημένα γκρο πορτρέτα συνεντεύξεων) στα χαρακτηριστικά της ιστορίας που έχει στα χέρια του. Ο Τζουλιάνο Ριμπέιρο είναι μαζί και συνοδοιπόρος, και γιος και επαγγελματίας παρατηρητής. Όσο για τον ίδιο τον Σεμπαστιάο, η διττή φύση της μαρτυρίας του μέσα από το έργο και τον λόγο του, διασφαλίζει τη βέλτιστη αμεσότητα της αφήγησης.
Στην αφήγηση αυτή, πρωταγωνιστεί τελικά η σύγκρουση ενός καλλιτέχνη με το χειρότερο και το καλύτερο πρόσωπό του κόσμου που τον περιβάλλει. Έτσι, από τους απανταχού εργάτες που μοχθούν, ως τη σχεδόν αναπόδραστη βύθιση στην ανθρώπινη οδύνη και κτηνωδία, το «Αλάτι της Γης» περνά λυτρωτικά σε ένα συμβολικό χάπι-εντ. Με την ειδοποιό διαφορά πως τούτη η παρήγορη κατακλείδα δεν επιβάλλεται από κάποια κινηματογραφική συμβάση. Υπαγορεύεται από την ίδια τη διαδρομή του Σεμπαστιάο Σαλγκάδο, ο οποίος στρέφει συνειδητά το βλέμμα προς την ελπίδα, καθώς διάγει αισίως την 8η δεκαετία της ζωής του.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
- ΠΑΡΑΓΩΓΗ
- ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ
- ΣΕΝΑΡΙΟ
- ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
- ΔΙΑΡΚΕΙΑ
- ΔΙΑΝΟΜΗ
